(On)verbondenheid bij misbruik of verwaarlozing

(On)Verbondenheid en misbruik of verwaarlozing door ouders en andere verzorgers

André H. Roosma

Elk mens heeft verbondenheid nodig. We zijn gemaakt voor verbondenheid. God zoekt verbondenheid met ons. Verbondenheid is een Bijbels gegeven. Dat waren onderwerpen die al in eerdere artikelen aan de orde kwamen.
Hier wil ik ingaan op de immense tragedie die ontstaat als de mensen die bij uitstek ons verbondenheid hadden moeten bieden - zoals onze ouders, maar ook andere verzorgers - juist ons misbruikten of verwaarloosden.

Ouders en andere verzorgers: eerste verbondenheidsfiguren

De ouders vervullen een essentiële rol in het gaan ervaren van basis-zekerheid en -veiligheid door het jonge kind. Dit gaf ik al aan in het artikel over Gezinsleven en persoonlijkheidsontwikkeling en het blijkt ook veelvuldig uit de literatuur1. Onze ouders zijn degenen aan wie we ons in onze eerste, kwetsbare maanden en jaren kunnen hechten en bij wie we mogen ervaren dat we er mogen zijn. Hun zorg verzekert ons ervan dat er mensen zijn en dat er een God is Die voor ons zorgen/zorgt waar onze eigen mogelijkheden (even) ophouden (en we leren zo dat het reëel en niet levensbedreigend is dát onze mogelijkheden begrensd zijn!). Zij zijn het ook van wie we de vaardigheden kunnen leren die we nodig hebben om onze verbondenheid met God en anderen goed te kunnen beleven. Zoals Bowlby en anderen mijns inziens terecht hebben gepostuleerd, is het een aangeboren (ingeschapen, zeg ik dan) eigenschap om daarom deze verbondenheid te zoeken. Als baby en als kind zoeken we verbondenheid met onze ouders en andere verzorgers (Bowlby sprak in dit verband wel van 'hechtingsmechanisme' en 'hechtingsgedrag').

Wat gebeurt er bij misbruik of verwaarlozing door de ouders of verzorgers?

Jammer genoeg zijn er soms (helaas veel te vaak!) ouders en andere belangrijke verzorgers die kinderen gebruiken voor de bevrediging van hun eigen genoegens, of kinderen op enigerlei wijze de dupe laten worden van hun eigen frustraties, onopgeloste persoonlijke of relationele problemen, onzekerheden, of wat dan ook. Dat kan vele vormen hebben: het kan zijn in de vorm van seksueel misbruik, emotioneel of fysiek misbruik, emotionele of fysieke verwaarlozing, of allerlei combinaties van deze en andere vormen.

Lees verder


Share:Del.icio.us!Facebook!Google!Live!Yahoo!

Categorie: Specifieke pastorale onderwerpen