Gokverslaving

Gokverslaafd word je spelenderwijs

In de laatste vijftien jaar heeft het gokken een gigantische ontwikkeling wereldwijd meegemaakt. In Amerika is het nationaal tijdverdrijf baseball van de eerste plaats verdrongen door het gokken, men vergokt ruim 600 biljoen dollar per jaar, dit is meer dan men voor het huishouden uitgeeft.(1). In Nederland wordt alleen al aan kansspelautomaten (fruitautomaten) voor meer dan 1,1 miljard per jaar verspeeld. (2) Gokken voedt de mentale zelf overgave aan een instant bevrediging die een plaag in het westen geworden is.

Achter de glitterwereld van casino's en speelhallen spelen zich talloze tragedies af van toenemende verslavingen en afnemende geestelijke toewijding. De meeste Christelijke kerken houden hun mond dicht over gokken. De Bijbel doet dat niet, zelfs al staat er geen uitdrukkelijk verbod: 'gij zult niet gokken' dan nog bevat de Bijbel veel principes die gokvijandig zijn. Als Christenen meer geïnformeerd zijn tegen de sociale wantoestanden rondom de (staats)loterijen en het gebruik van loterijen ten behoeve van fondswerving zouden zich hier meer tegen verzetten. Gokken is het bankroet van gezond verstand en geloof en uiteindelijk verliest iedereen. Cijfers en achtergronden Naast de 800.000 mensen die wel eens gokken op een fruitautomaat zijn er 500.000 mensen in Nederland die jaarlijks een casino bezoeken. Van alle mensen zijn er naar schatting 75000 zeer verslaafd. Het zijn vooral mannen, dertig mannen op één vrouw.

De helft van de gokverslaafden is voor het 17e jaar begonnen met gokken in horeca of gokhal. De meeste verslaafden zijn tussen de 20 en 35 jaar en zijn op lbo en mbo niveau. Een gokverslaafde kan zich niet meer aan de grenzen houden die hij zichzelf gesteld heeft: zo lang, tot dat bedrag. Steeds als de grens is bereikt wordt hij weer verlegd. De spanning van het gokken geeft een gokverslaafde dezelfde roes als iemand die dronken is. (3) Zo is er als met alle verslavingen ook de wens om de werkelijkheid te ontvluchten. Soms wordt die wens ingegeven door gevoelens van verlies en mislukking. Dat er op zoveel plaatsen in Nederland mogelijkheden zijn om te gokken, werkt gokverslaving in de hand, evenals het feit dat het gokgedrag soms 'beloond' wordt door het gokapparaat. Een gokverslaving kan iemands leven, en dat van zijn omgeving, soms totaal ruineren. Want dwangmatig gokken leidt zelden tot rijkdom, maar meestal tot grote financiële schulden en problemen. Gemiddeld verliest een verslaafde € 25 aan een apparaat per uur. Doordat gokken tijd kost, gaat het gepaard met verwaarlozing van het werk, het gezin, de kerk, en sociale contacten van de gokverslaafde. Dat kan werkeloosheid en sociaal isolement tot gevolg hebben. Bestaande sociale en psychische problemen verdwijnen door de verslaving niet. (4)

Een gokverslaving is dan ook als volgt te definiëren: een niet meer door de verslaafde te beheersen vorm van gokken die leidt tot een grote financiele, maatschappelijke, psychische en geestelijke problemen, zowel voor de gokker als voor mensen in zijn omgeving. Een probleemgokker kan zijn gedrag nog enigszins in de hand houden, bij een gokverslaafde is de afhankelijkheid zo groot geworden dat hij zijn dagelijkse portie gokken moet krijgen. (5)

De ondeugd van het kiezen

Mark Twain merkte eens op dat de beste worp bij het dobbelspel was, ze weg te gooien. (6) De acceptatie van gokpraktijken in ons dagelijkse leven is te danken aan een historische verschuiving in onze culturele en sociale filosofie. Het poldermodel en de toenemende tolerantie tegen gokpraktijken heeft de ontwikkelingen onder de paarse kabinetten vleugels gegeven. Onder het motto dat de regering vooral niet moet moraliseren.Ook gelooft men dat door legalisering de illegaliteit de wind uit de zeilen genomen wordt. Desondanks zijn er ook nog vele illegale gokpraktijken die veel verbindingen hebben met de wereld van seks, pornografie en drugs. De ethiek van zelfverloochening en spaarzaamheid is vervangen door een hedonistische vorm van consumentisme die Christopher Lasch de cultuur van het narcisme noemde. (7)

Uitgestelde beloning is omgebogen tot een directe eis. Nederlanders willen meer en ze willen het nú. Velen hebben nauwelijks nog geestelijke en aardse doelen die ze in hun leven nastreven, ze consumeren alleen nog maar en ondervinden er steeds minder bevrediging door. De filosofie van het gokken ondergraaft iemands vermogen van uitgestelde beloning om een bepaald doel te bereiken. Individueel ondernemen, zuinigheid, moeite en zelfverloochening zijn in onze individualistische samenleving opzij gezet voor kanswinning, onmiddellijke bevrediging en gokken.

Een duidelijke achteruitgang in normen en waarden. Meedoen aan de staatsloterij en lotto wordt vaak gevoed door bovengenoemd gedachtegoed, toch zit het risico van verslaving meer in de zogenaamde 'short odds' de kansspelen waarbij de eventuele winst direct wordt uitgekeerd, zoals bij fruitautomaten en (kras)loterijen. Omdat je heel snel kunt zien of je wat gewonnen of verloren hebt, is de verleiding groot om opnieuw een gokje te wagen. In het begin is dit vooral spannend, maar langzamerhand worden de weinige winsten ook weer direct verspeeld, men gaat uitvluchten verzinnen omdat hun tijdrovende 'hobby' geheim te houden. De tijd die aan gokken bij fruitautomaten besteed wordt per keer is gemiddeld 3,5 uur Vervolgens gaat men bij vrienden en kennissen met allerlei smoesjes geld lenen en komen hun beloftes niet meer na. De gemiddelde gokverslaafde besteed € 400, - per maand aan gokken. Vaak hebben ze torenhoge schulden bij giro en bank. ( met een gemiddelde schuld van € 8000) Andere dagelijkse activiteiten en verantwoordelijkheden worden tot een last. Ze verliezen vaak hun baan en relaties en krijgen te maken met een dalend gevoel van eigenwaarde. De helft is in loondienst de andere helft leeft van een uitkering (8) Ze beloven steeds te stoppen, maar ze denken irrationeel over gokken, hetgeen de behoefte aan gokken vergroot. Niet zelden wordt een gokverslaafde suïcidaal.

Gokken in cyberspace

Op duizenden (!) Internetsites zijn fruitmachines, bingo's en lotto's te vinden met prijzen die variëren van onschuldig nepgeld tot niets verhullende blootfoto's en harde cash. Bij veel internetproviders is wel een directe link te vinden naar een van deze activiteiten. Volgens A van 't Veer, onderzoeker aan de Erasmus Universiteit is er steeds meer interesse in het aanbieden van multimediale kansspelen. Naar schatting is er al meer dan 10 miljard dollar mee gemoeid. Veel exploitanten van virtuele gokspelen bevinden zich in kleine staten als Liechtenstein, Grenada en Belize, waar geen regelgeving is op dit gebied. Bovendien betalen de ondernemingen in deze landen geen kansspelbelasting. Bezoekers van het virtuele gokpaleis interlotto biedt als 'spel' mogelijkheden: Spot the Ball, Wheel of Cash en Tic Tac Cash en staat voor iedereen open. De toegang wordt pas verleend na het invullen van een formulier. Na het verzoek om een creditcardnummer kan de ellende beginnen. De huiselijke ambiance en het gokken met giraal geld werken de verslaving nog meer in de hand. De multimediale kansspelen maken geld als het ware onzichtbaar doordat bedragen moeiteloos via creditcard of bankrekening glippen. (9)

Bij Holland Casino digitaal legt operational manager Bob Ruger in NRC uit dat er een evenwicht gevonden moet worden tussen snelheid en esthetiek. Hoe mooier de website, hoe langzamer, dus een sobere vormgeving. In het eerste jaar waren in Nederland al 30.000 betalende virtuele bezoekers. Binnen enkele minuten is het helemaal niet moeilijk om honderden euro's met poker, bingo of Egyptian Gold te verliezen.(10) Afhankelijkheid Bij pogingen om te stoppen hebben gokkers last van onthoudingsverschijnselen (lichamelijke afhankelijkheid) zoals slaapstoornissen, maagklachten, hoofdpijn, trillingen, geheugenverlies en depressiviteit. Mensen kunnen ook geweldig verlangen naar gokken.

Ze denken de hele dag aan gokken en zodra ze geld hebben kunnen ze geen weerstand bieden tegen de verleiding. Het verslaafd raken heeft te maken met de stof endorfine B Dit is een stof die bij opwekking van spanning en opwinding, zoals bij gokken in de hersenen wordt aangemaakt en die een morfineachtige werking heeft. Het geeft een enorme kick, waardoor je in een soort roes komt en je heel lekker gaat voelen. Van endorfine B raak je geleidelijk afhankelijk. Als de stof niet meer aangemaakt wordt, krijg je als het ware 'trek' Als aan die behoefte niet wordt toegegeven krijg je bovengenoemde ontwenningsverschijnselen. (10)

Big Business

Veel café 's of eetgelegenheden zouden niet meer exploitabel zijn zonder een fruitautomaat in de hoek. Een beetje fruitautomaat kost nieuw al gauw € 3000, -( Op de zwarte, illegale markt is een tweede hands kast al gauw het vijfvoudige waard!) Maar die kan soms binnen een weekend terugverdiend worden. Soms worden er ook bonussen betaald van € 5000 tot € 7000 om een kast te plaatsen met een winstregeling. (Missets Horeca 1993) Al in 1993 bleek dat bij een politieonderzoek een vijftal criminele organisaties ruim 70 % van alle speelautomaten in handen heeft. (12) Men wees op de parallel tussen de directe en indirecte gokspelen, vooral daar waar automaten in het geding waren, investeringen in het benodigde onroerend goed, het opdringen van zakenrelaties, het genadeloos exploiteren van andermans inspanningen, de dreiging met geweld en de toepassing daarvan en nog veel meer. Het is een publiek geheim dat een behendigheidsapparaat met beeldscherm met één druk op de knop achter de bar, omgetoverd wordt tot een fruitautomaat. Daarnaast staan in de naar schatting 3000 seksclubs in Nederland vele (illegale) automaten. Coffeeshops en nachtclubs niet meegerekend. Veel speelautomaten worden ook gebruikt voor het witwassen van criminele vermogens. Ook voor de regering is de gokverslaving big business geworden.Regeringen zijn ook op zoek naar "snel' geld.

Men redeneert dat gokken geen economisch probleem is maar hooguit een moreel. Men verschuilt zich achter het poldermodel waarin gezegd wordt dat door gokken te verbieden dit (nog) meer in de criminele sfeer terecht zou komen. De 'randverschijnselen' verslaving en criminaliteit bij een gelegaliseerde gokwetgeving neemt men op de koop toe. (13) De legalisering van het gokken maakt de staat tot een 'sjacheraar' Legalisatie lijkt door deze legitimatie allang een sociaal aanvaardbare activiteit, niet in de laatste plaats omdat de kerken zich er nooit echt tegen verzet hebben. De koppeling van kansspelen en goede doelen lijkt een verdere acceptatie op gang gebracht te hebben. Ieder goed doel heeft inmiddels een eigen gokspel. Een eerder sociaal kwaad met alle gevolgen voor de samenleving is verworden tot een sociaal acceptabele politiek. Men ziet inkomsten van gokken als minder pijnlijk dan belastingverhoging.

Er zijn nauwelijks beperkingen aan het adverteren, en vaak worden bij casino's lokkertjes als 'vrij' drinken of eten aangeboden. Bovendien is bij sommige gelegenheden een krediet gemakkelijk te verkrijgen. De gokpropaganda (dubbelverkoop, mailings) wordt steeds agressiever, en gokken doet de kas van de overheden en casino's spekken. Zoals eerder vermeld blijft gokken in vele toepassingen toch verstrengeld met sociale wantoestanden, zoals overmatig alcoholgebruik, prostitutie, verduistering, corruptie, diefstal, pornografie en geweld. Daarom is gokken ook niet zonder slachtoffers, individueel en voor de samenleving. Het produceert geen nieuwe rijkdom (14) maar is daarentegen een parasitaire en verwoestende industrie. Howard Schaffer , de directeur van het Harvard Medical School Center voorspelt in ons voorland, Amerika dat op termijn het gokprobleem een groter probleem in de maatschappij wordt onder de jeugd als het drugsgebruik (15)

Zelfmoord is twee keer zo hoog onder gokverslaafden. Het denken over gokken van de gemiddelde Nederlander heeft ongeveer hetzelfde tolerantie als hoe men 50 jaar geleden over roken en drinken dacht. Als we niet snel de donkere kanten zien van het gokken gaat een groot deel van de jongeren van de huidige generatie ten onder. (16)

Gokken vanuit een christelijk perspectief

Christenen hebben de explosieve ontwikkeling van gokmogelijkheden genegeerd. De conservatieve Christelijke agenda is overvol met onderwerpen als abortus, pornografie, geweld enzovoort. Daarbij komt dat tot voor kort de conservatieve Christenen altijd terughoudend geweest zijn om politiek actief te zijn. Een andere reden voor het stilzwijgen aan christelijke zijde is het materialisme en wereldgezindheid. Vaak zijn Christenen net zo ongeïnteresseerd en slecht geïnformeerd als anderen. Er is geen 11e gebod in de Bijbel dat zegt: "Gij zult niet gokken". Toch overtreedt gokken ten minste vijf belangrijke Bijbelse leerstellingen nl: de soevereiniteit van God, rentmeesterschap, omgaan met begeerten, broederliefde en Gods opdracht om niet onder een macht te komen. Soevereiniteit van God. Geloof in geluk en geloof in een soevereine God sluiten elkaar uit. Als je gelooft dat er een alwetende, almachtige God is heeft geluk geen betekenis. Dingen gebeuren niet zo maar. Niets van de gebeurtenissen in het universum, de wetten van de natuur, de menselijke keuzes, gebeurt buiten de alwetendheid en almacht van God. Geloof in God verwerpt ieder idee van toeval als beslissende factor in de natuurlijke gebeurtenissen, of het noodlot van mensen. Je afhankelijk te stellen van geluk en toeval is een filosofie die een onpersoonlijke visie en kijk op de realiteit van het leven vergoddelijkt. ( 17)

Vertrouwen stellen op geluk in plaats van God is daarom een vorm van afgoderij. Wat zich voor een beperkt menselijk verstand zich voordoet als kans is bekend bij een soeverein God. Het trekken van het lot in het Oude Testament is geen Bijbelse illustratie van gokken. Hier wordt geen geld of financiële middelen ingezet voor een groter gewin, maar is een activiteit door mensen die God zien als een soeverein God en een middel om zijn wil te zoeken. Het geloof was niet gecentreerd op het toeval maar op God. Geloof in het toeval als een noodlot dat recht tegenover geloof in God staat.

Toeval zonder God is de verpersonificatie van anarchie en nihilisme. God heeft alles in zijn handen niet het toeval. (Amos 3:6) (18) Geloof in toeval is bijgeloof, dat God geweld aandoet. De kansgoden aanbidden is een seculiere aanbidding, die een denken en wereldvisie stimuleert die onbijbels is. Rentmeesterschap In Spreuken 12: 11 staat: Wie zijn land bewerkt, heeft steeds genoeg te eten, wie echter leeglopers (fantasieën) volgt is onverstandig. Mensen jagen vaak fantasieën na die de verlokking hebben snel geld op te leveren. Het is een 'iets voor niets' betovering. God geeft mensen echter tijd en talent, een schat met een grote verantwoordelijkheid. (Mat.25: 14-30)

De door God gegeven rijkdom moeten we aanwenden ter ondersteuning van onze gezinnen, Gods werk, de regering en behoeftige. Gokken ondermijnt het fundament van christelijk rentmeesterschap namelijk werken en verantwoordelijkheid dragen. Werken is een opdracht en een gift van God. (2Thes.3:6-12) Rede is een essentieel deel van ons bestaan. Onverantwoordelijkheid is in die zin een afschudden van onze menselijkheid. We zijn geschapen als morele, besluit nemende schepselen van God.

Hebzucht Gokken voedt hebzucht. Dit is precies het tegenovergestelde van Gods opdracht tot tevredenheid. (Fil.4: 11-12) Het verstopt zich achter een 'onschuldig' tijdverdrijf dit terwijl het soms het geld en zelfs het leven kan opeisen van degene die daarin verstrikt is. 1Tim6: 6-10 : Wie graag rijk wil worden komen al gauw in de verleiding om verkeerde dingen te doen. Ze verlangen naar onnodige en verkeerde dingen en gaan tenslotte verloren. Want de liefde voor het geld is de eerste stap naar allerlei zonden. De basis van alle gokbestrijding is het beteugelen van hebzucht, het vleselijke en natuurlijke, egoïstische verlangen om iets te krijgen voor niets. Heb u naaste lief. Gokken houdt in dat de winst van de ene persoon automatisch het verlies van veel andere personen inhoudt.

Dit gaat in tegen het gebod van broederliefde, rechtvaardigheid en barmhartigheid. ( Mat.22: 37-40 Micha 6:8) Gokken ontwikkelt een ongezonde vorm van zelfliefde en geldzucht. In plaats van liefde voor de naaste. (Rom.14: 21, 15: 1, 1Tim.6: 6-10) Martin Luther King zei al: Geld gewonnen door gokken is nooit zonder zelfzucht en veel zelfliefde is niet zonder zonde.(19) Gokken creëert in tegenstelling tot legaal zaken doen, waarin beide partijen winst kunnen hebben, een conditie waarin bij voorbaat velen gedupeerd worden. In ruil voor de fantasie: iets voor niets. Een systeem opzetten dat veel mensen in verschillende mate dupeert is niet rechtvaardig. Net zo min als het exploiteren van menselijke zwakte onder het mom van een leuk tijdverdrijf.

Controle over de wil

Pascal noemde gokken een fatale fascinatie, zoals een nachtvlinder gefascineerd wordt door een kaars. (20) Gokken is eerder een verslaving dan men denkt. Gokken leidt tot irrationele gedachten. Gokken vereist dat de gokker de rede verlaat die plaats maakt voor bijgeloof. In een cultuur die gelooft dat het universum is begonnen door toeval en het bestaan van moraliteit niets meer is als een gelukkig toeval klinkt dit logisch. Gokken is het perfecte postmoderne tijdverdrijf. Het is verbonden met sociaal pessimisme en floreert in culturen die niet langer meer geloven dat ze invloed op hun bestaan en toekomst kunnen uitoefenen. Bijbels gezien moeten ons verstand en lichaam alleen door Gods Geest laten leiden. (1Cor.6:12) Iets anders leidt snel tot afgoderij.

In de Bijbel wordt moraliteit bijna altijd met geld verbonden. Te vaak echter wil men geld zonder moraal. Ook in de regeringen is dat merkbaar. Gokken bloeit in een stemming van wanhoop, krachteloosheid en hopeloosheid. Het leven is een kans een toeval. Gokken is een metafoor van de huidige tijdgeest. Het gaat verder dan onze culturele filosofie. Veel Nederlanders geloven in een ongedefinieerde chaos. Iedere beschaving heeft de laatste 500 jaar getracht gokken in te perken (21) De reden waarom Nederlanders denken immuun te zijn voor de gevolgen van het gokken is omdat ze het postmoderne denken omarmd hebben en de filosofie van moreel relativisme. Gokken is een surrogaat geloof geworden een pathologische hoop gebaseerd op niets anders dan determinisme, fatalisme en nihilisme, een modern heidendom (22)

Gokken is geen goede weddenschap, het speelt met mensen die op lange termijn allemaal verliezen.

Gerard Feller

Notes 1) John Weeler, Losers, Charisma sepr. 1997,71

2) lesbrief gokken stichting voorkom. (www.voorkom.nl)

3) www.hulpgids.nl/ziektebeelden/verslaving

4) Psychowijzer Nationaal fonds Geestelijke gezondheid Postbus

5103 3502 JC Utrecht 5) Stichting AGOG Nederland

6) Norman L Geisler: Gambling a Bad Bet You can't win for loosing in more ways, than you can imagine (Grand Rapids Fleming H Revell 1990)

7) Vicki Abt, James Smith ea The business of Risk : Commercial Gambling in Mainstream America (Lawerence University Press of Kansas 1985,22)

8) Pleasure Watch, Centrum verslavingszorg zeestraat Den Haag febr. 1996

9) NRC handelsblad sept. 1996

10) NRC 23-11-2000

11) Stichting Voorkom: lesbrief gokken

12) Fijnaut 1993, Boerman 1994 13) Volkskrant 2-11-1955 Sytze Kingma

14) This is one of the central promises of Robert Goodman: The Luck Business The devasting Consequences and broken promises of America Gambling Explosion New York The Free Press 1995)

15) Report of the Governor's Blue Ribbon Commision 15, Laurel Shaper Walter "More Teens play games of Chance,"The Christian Science Monitor 25 apr 1990

16) Teen Gambling: Hidden, Habit, Public Problem USA today 5-4-1995

17) Larry Braidfoot, Gambling: a Deadly game (Nashville : Broadman Press 1985, 182 18) R.H. Charles, Gambling and betting. A study dealing with their origins and their relation to morality and religion. Edinburgh:T & T Clark)

19) Lyaugus M Starkey Jr. Money, mania and morals. The churches and gambling (Nashville : Abingdon Press 1964)

20) Starkey,zie boven 21) Charles T Clotfelter and Cook: Selling hope: State lotteries in America (Cambridge MA Harvard University Press 1989

22) Rex M Rogers: Seducing America Baker Book House 1977

 


Share:Del.icio.us!Facebook!Google!Live!Yahoo!

Categorie: Psychosomatische onderwerpen