Grondslagen voor een bijbelse therapie

 

BIJBELSE GRONDSLAGEN VOOR EEN HEILZAME THERAPIE

door dr. Kurt Blatter
Inleiding
Het is voor iedere therapie van groot belang om uit te gaan van normen en waarden die gebaseerd zijn op goddelijke voorschrif­ten. Als dit inzicht alleen maar theoretisch is, wordt er alleen over genade en heil gesproken Maar er gebeurt in het leven van de mens in de regel niet veel, als het niet gepaard gaat met be­slissingen d/e consequenties hebben voor het denken en hande­len van de mens. In dit opzicht zijn er 5 punten die mij zeer geholpen hebben.
Theologie
Theologie is een samengesteld woord. Theos = God en Logos= Woord/mening. Het is van groot belang hoe we deze relatie tus­sen Woord en God zien. Is het een woord over God, of een Woord van God. Deze 2 mogelijkheden vragen om een bewuste keuze. Als men kiest voor het Woord van God, dan moet men ook Gods woorden over Zichzelf serieus nemen namelijk dat God een God van liefde, een almachtig, een alwetend en een heilig God is, die genadig en barmhartig is. Het derde punt dat God van zichzelf zegt dat Hij een God van orde is, is heel we­zenlijk en leidt ons tot het 4e punt: "Wil ik me werkelijk onder Gods heerschappij stellen?" Deze vraag kan men pas echt be­grijpen als men weet wat punt 5 inhoudt. Punt 5 is de definitie van de uitspraak onder punt 4 en moet volledig bekend zijn.
We zullen proberen een en ander Bijbels te funderen. Voorop staat dat de Bijbel aanspraak maakt op een gezond makende ("hygiainousa") werking. Psalm 107:20 "Hij zond zijn woord, Hij genas hen en deed hen uit de groeve ontkomen".
I Timoteüs 6:3-4 "Indien iemand een andere leer verkondigt en zich niet voegt naar de gezonde woorden van onze Here Jezus Christus en de leer der Godsvrucht, dan is hij opgeblazen, hoe­wel hij niets weet..."
II Timotheüs 4:3 "Want er komt een tijd dat de mensen de ge­zonde leer niet meer zullen verdragen ..."
Titus 2:1 "Maar gij komt uit voor hetgeen met de gezonde /eer strookt".
We hebben al gezien dat een theoretische/intellectuele kennis van de Bijbel nog geen gezond makende werking bezit. Alleen het steeds weer beoefenen ("gymnazo") en praktiseren van de "nieuwe software" (Romeinen 12:2) heeft gezond makende ge­volgen. Dit nieuwe programma wordt werkzaam of kan inge­schakeld worden door het Bijbelse 'maar van het geloof'. II Samuel 24:14 'Toen ze; David: "Het is mij zeer bang te moede, maar laat ons toch vallen in de hand van de Here, want Zijn barmhartigheid is groot".
Job 5:8 "Integendeel, Ik zou naar God vragen en aan God zou ik mijn zaak voorleggen".
In principe kan de Bijbelse therapie pas werkzaam zijn, als er aan twee essentiële voorwaarden is voldaan.
1) Allereerst moeten de oude verhoudingen en gewoonten en maatstaven als verkeerd en negatief erkend worden, deze moe­ten tot het inzicht leiden, dat er nieuwe bijbelse verhoudingen nodig zijn.
2) Het eerdergenoemde maar van het geloof, doelt op een ge­zindheid die indruist tegen datgene wat we gewoonlijk denken en doen.
Een Bijbels fundament voor deze stellingen vinden we in: Efeze 4:23-24 "Dat gij, wat uw vroegere wandel betreft, de oude mens aflegt die vergaat, naar zijn misleidende begeerten, dat gij verjongd wordt door de geest van uw denken en de nieuwe mens aandoet, die naar de wil van God geschapen is in waarachtige gerechtigheid en heiligheid".
Romeinen 12:2 "En wordt niet gelijkvormig aan deze wereld, maar wordt hervormd door de vernieuwing van uw denken, opdat gij moogt erkennen wat de wil van God is, het goede welgeval­lige en volkomene".
Hier wordt klip en klaar vastgesteld dat verandering van gezind­heid een duidelijke beslissing van de wil inhoudt. We zullen dit besluit van de wil nog wat verder uitwerken.
1) Leerproces
De genoemde wilsbesluit komt voor uit een duidelijk leerpro­ces. Kolossenzen 1:10 "op te wassen in rechte kennis van God". Mattheüs 11:29 "... Leert van Mij (Christus)".
Kennis en leerprocessen hebben een gemeenschappelijke noe­mer, een gemeenschappelijk doel, namelijk Jezus Christus zelf. Kolossenzen 2:2-3 "Opdat hun harten getroost en zij in liefde verenigd worden tot alle rijkdom van een volledig inzicht en zij het geheimenis Cods mogen kennen, Christus, in wie al de schat­ten der wijsheid en kennis verborgen zijn".
Christus is dus niet alleen de leermeester, die ons goddelijke wijsheid en gedachten onderwijst, Hij is zelf de stoffelijke in­houd, het object, het doel van ons leven. Jezus Christus zorgt ook zelf voor de samenstelling van het medicijn waardoor ook genezing van de innerlijke mens plaatsvindt.
Mattheüs 11:29 "Leert van Mij, want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart en gij zult rust vinden voor uw zielen".
2) Relatie met God
Als de mens in aanmerking wil komen voor bijbelse therapie, heeft hij een bewuste, persoonlijke relatie met God nodig. In het volgende schema wordt de toestand van de mens die zich niet voegt naar de heerschappij van God beschreven. Hij is als het ware in zijn "eigen wereld" ingekapseld.
Over het algemeen houdt de mens zich in zijn "eigen wereld" bezig met futiliteiten en is hij vol ongeduld, bovendien laat hij zich door allerlei informatie manipuleren en wordt zo onzeker en wantrouwend. Hij houdt vast aan het idee dat het doel van het leven zelfverwerkelijking is, geworteld in een absolute auto­nomie die zijn eigen inzichten en denkbeelden bevestigen. Dit vasthouden aan eigen vooronderstellingen leidt tot een beter we­ten, dat wordt overgebracht op geloofsvragen en gaat zo als "ei­gen theologie" functioneren.
Volgens Psalm 34 echter zal God een zoekend mens antwoor­den. Hij zal de zoekende en gelovige mens vrede schenken en diegene die God en zijn hulp aanroept (ver)horen en in alle gees­telijke behoeften voorzien bij hen die Hem vrezen, en die zich onderZijn heerschappij stellen. Filippenzen 4:19 "Mijn God zal in AL uw behoeften naar zijn rijkdom heerlijk voorzien in Chris­tus Jezus".
3) Geloofspraktijk
Vaak is er een geweldige kloof tussen de theorie van het geloof en de praktijk. Zolang het bij een theoretische geloofshouding (verstandelijke kennis) blijft, gebeurt er in de regel meestal niets. Er is bereidwilligheid nodig voor de uitvoering van een daad Gacobus 1: 22). "En weest daders des Woords en niet alleen hoorders, dan zoudt gij uzelf misleiden". De benodigde bereid­willigheid om ja tot de praktijk te zeggen, wordt vaak door beschadiging van de ziel (psyche) verhinderd. In het volgende schema wordt geprobeerd dit belangrijke principe te illustreren.
4) Sterven
Een belangrijk bijbels therapeutisch thema is sterven. Op grond van existentiële behoefte en uit angst voor de dood zowel als onzekerheid over wat er na de dood gebeurt, beoordeelt de na­tuurlijke mens het sterven over het algemeen als negatief.
De Bijbelse waardering over het sterven is echter over het alge­meen positief: II Korintiërs 4:11 "Want voortdurend worden wij die leven, aan de dood overgeleverd om Jezus wil, opdat ook het leven van Jezus zich in ons sterfelijk vlees openbare.
II Korintiërs 5:15 "Daar wij tot het inzicht gekomen zijn dat een voor allen gestorven is. Dus zijn ze allen gestorven opdat zij die leven, niet meer voor zichzelf zouden leven, maar voor Hem, die voor hen gestorven is en opgewekt. Galaten 2:20 "Met Christus ben ik gekruisigd en toch leef ik, dat is niet mijn ik meer, maar Christus leeft in mij en voor zover ik nu nog in het vlees leef, leef ik door het geloof in de Zoon van Cod.
Handelingen 20:24 "Maar ik tel mijn leven niet en acht het niet kostbaar voor mijzelf, als ik slechts mijn loopbaan mag ten einde brengen ... die ik van de Here Jezus ontvangen heb".
Handelingen 21:13 'Toen antwoordde Pau lus: "Wat doet gij, dat gij weent en mijn hart week maakt, want ik voor mij ben bereid niet alleen gebonden te worden, maar ook te sterven in Jeruzalem voor de naam van de Here Jezus".
1 Korintiërs 15:31 b "Ik sterf elke dag".
Het feit dat ieder mens eenmaal fysiek moet sterven is een on­weerlegbaar feit. De Bijbel leert ons echter, dat er ook naar gees­telijke criteria een dagelijks sterven is met een grote therapeutische werking. Deze moeten wel:
a) intellectueel/theoretisch bevestigd worden.
b) permanent en praktisch in ons leven voltrokken worden.
Waar gaat het om bij dit stervensproces? Het gaat erom dat we ten lange leste bereid zijn onze veelvuldige aanspraken op din­gen en onze eigen vooronderstellingen op te geven. Deze aan­spraken op rechten zijn vaak eisen die ten grondslag liggen van agressie en ongeremde lusten en begeerten. Deze eisen zijn een drijfveer voor agressie/libido en vormen de "motor" van de in­nerlijke energie. Ze verstoren de intermenselijke verhoudingen omdat de naaste, of de levenspartner of een ander mens meestal overvraagd is of wordt. (213, 214, 215, 216, 21 7, 218, 219)
Vanuit die optiek bevatten alle menselijke eisen een min of meer verwoestende kracht, een feit dat in de seculiere psychologie allang bekend is. Zo wordt het principe van de zondeval (Verval > relativiteitstheorie) waardoor de dood in de wereld geko­men is bijbels bevestigd. Dit principe en het feit dat God van mensen houdt, en niet wil dat mensen elkaar door hun egoïsme verwoesten, is kardinaal in de therapie. De veelvoudige stoornissen in de intermenselijke betrekkingen worden bezien vanuit de eigenlijke oorzaken. Voor­waarde is dat de mens zijn aanspraken:
a) erkent en onderkent;
b) opgeeft: dat wil zeggen, eraan wil sterven. Het Woord van God vermaant ons duidelijk daartoe. Efeze 4:23 "Dat gij, wat uw vroegere wandel betreft de oude mens aflegt die vergaat, naar zijn misleidende begeerten, dat gij verjongd wordt door de geest van uw denken en de nieuwe mens aandoet".
Daarmee wordt ook bedoeld dat we de oude mens met zijn dwingende aanspraken moeten afleggen. Het wordt nu wel dui­delijk dat we dit stervensproces steeds in ons leven moeten toe­laten. Hierdoor wordt de verwoestende kracht en de Bijbels geziene geestelijke onvruchtbaarheid in het leven van de mens overwonnen.
Als we iets afweten van ontwikkelingspsychologie dan herken­nen we hier het principe van lustbevrediging en het doorzetten van eigen wil net als bij een klein kind of een zuigeling. Dit wordt in het verdere leven alleen nog maar versterkt. Therapie houdt echter altijd in dat het erkennen van een theoretisch stand­punt in de praktijk in een daad moet worden omgezet.
Filippenzen 1:9 "fn dit bid ik, dat uw liefde nog steeds meer overvloedig moge zijn in helder inzicht (epignosis = hogere ken­nis) en a//e fijngevoeligheid om te onderscheiden waarop het aankomt". Vandaar de gerechtvaardigde vraag: "Hoe wordt nu in het leven van een mens het sterven in praktijk gebracht?" We moeten wel zeggen dat de fundamentele lichamelijke en psychische behoef­ten, zolang ze niet ontaarden in absolute eisen als van God ge­geven zijn, legitiem zijn en op vervulling wachten. In het volgende schema zien we dat daar waar de mens in geestelijke-psychisch en lichamelijke opzicht fundamenteel tekort komt, er over het algemeen ernstige klachten kunnen ontstaan (Tekort-syndroom) De meeste eisen van het ik kunnen echter als niet legitiem be­oordeeld worden, omdat ze oorzaak zijn van verwoestende krach­ten in het intermenselijke verkeer. Dit beweren ook veel seculiere wetenschappers.
Aanspraken van het ik zijn bijvoorbeeld: Altijd zijn rechten wil­len "verzilveren" (Wie herkent dit niet bij zichzelf?) Dit kunnen gewoontes worden die op de oude natuur van de mens inspelen en zij belichamen vaak het reactieve (vaak spontane) handelen van mensen. Net als de eisen van het ik, hebben de gewoontes invloed op het denken en de denkpatronen. ( = gezindheid van denken = Grieks: nous)
Het Bijbels therapeutische sterven richt zich zoals gezegd op de eisen van het ik. Daar, waar het sterven werkelijk plaats vindt, ontstaat eveneens een ander denkpatroon. Zo'n concreet anders, nieuw denken leidt tot handelen, tot actie, die overeenkomt met de nieuwe natuur die de Heilige Geest ons gegeven heeft. Hieronder volgen enkele richtlijnen om het dagelijkse sterven in praktijk te brengen. Deze ommekeer bestaat in de regel uit 2 fasen, namelijk:
a) De eerste stap tot verandering kan heel praktisch met Loslaten omschreven worden. Als ik bijvoorbeeld de mensen waarop ik een claim leg, vrijgeef. Bijvoorbeeld: als ik in een zaak of eis mijn bezitsclaim kan loslaten.
b) De tweede stap in het stervensproces kan omschreven wor­den met het woord overgeven. Ik geef als mijn kind volwassen is de verantwoording en de verplichting tot bescherming bewust over aan God. Het gaat hierbij in feite om een teruggeven van diegene die ons door God is toevertrouwd en op wie we in we­zen absoluut geen recht hebben of bezitten.
Beide fasen spelen zich af in gebed, en vereisen een geloofs-houding van gehoorzaamheid en vertrouwen tegelijk. De thera­peutische resultaten, die voortkomen uit zo'n houding zijn steeds weer verbazingwekkend en verheugend, omdat in het algemeen de uitwerking van subject naar object gelijktijdig volgt.
Omdat de mens nu blijkbaar zeer vergeetachtig is, wordt in een bijbelse therapie steeds weer informatie gegeven over de stand van zaken. God herinnert ons in Zijn grote liefde steeds weer aan fundamentele dingen.
De doop in de naam van Jezus Christus is bijvoorbeeld zo'n fundamenteel gegeven, daaraan herinnert Paulus de Romeinen in hoofdstuk 6:3 "Of weet gij niet, dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in zijn dood gedoopt zijn?
Dit vers zegt niets nieuws, het moet ons steeds weer in herinne­ring brengen dat het Bijbelse feit dat we in de doop met Hem eens en voor altijd aan onszelf gestorven zijn.
5) Praktische Navolging (Lukas 9:23)
Een bijbels therapeutische werking vindt alleen plaats in prakti­sche navolging. Hierin zijn er verschillende criteria vanuit de Schrift te onderscheiden:
Eerste criterium
ledere navolging is vrijwillig en moet vrijwillig blijven. Het hoog­ste goed in de mens is en blijft zijn vrijheid van beslissingen. Of ik iets wil of zelfs niet wil, is uiteraard een uiterst private aange­legenheid van ieder menselijk individu, die in staat is zijn ver­stand te gebruiken.
Het besluit om te volgen moet eigenlijk steeds bewust genomen worden net als bij gebed. Bijvoorbeeld: 'Heer, ik wil... en Heer, ik wil dit of dat niet meer' Wie Mij volgen wil (Marcus 8: 34) ... Voor het geval de mens besluit tot navolging, dan gaat hij on­voorwaardelijk in op twee goddelijke voorwaarden die de echt­heid van zijn wil voortdurend beproeven, wat wil ik en wat niet.
Tweede criterium
Die verloochene zichzelf. De zelfovergave is gedeeltelijk onder vier besproken als stervensproces en kan als geloofshouding als volgt beschreven worden:
U, God, mag van mij alles hebben en over alles beschikken. Bijvoorbeeld: mijn ogen (probleemorgaan als informatie­ontvanger), mijn tong (probleemorgaan als informatiezender), mijn gemoed, mijn gevoelens (probleemgebied als bijzondere zwakke plek en ontvangstorgaan voor beschadigingen), mijn den­ken (probleemorgaan dat vaak verdraaid en verward is) mijn wil (probleemorgaan volgens pathologie van de wil), mijn tijd (pro­bleemgebied dat nooit ideaal is) enz.
Derde criterium
Die neme zijn kruis op. De zelfaanvaarding is eveneens een deel van het stervensproces dat zeer vaak tegen onze gevoelens en eigen denken ingaat. De zwakheden en moeilijke punten net als de tekorten in onze behoeften moeten we als belangrijkste 'kruis opnemen', daarvoor heeft men bijzondere genade nodig.
Dit vereist een grote mate van 'anders denken' en overgave van vooronderstellingen. Deze zelfaanvaarding kan zich eveneens in een gebed kenbaar maken. 'Dank U Heer, voor mijn persoon lijke omstandigheden' (Aanvaarding van de tekorten) Dank U Heer dat u me zo geweldig geschapen heeft. (Aanvaarding van de eigen zwakheden) Dit is niet hetzelfde als het goedkeuren van zwakheid.
Vierde criterium
De eerste drie criteria zijn een voorwaarde dat ik God werkelijk kan navolgen. Gezien het grote belang van Jezus Woorden wil­len we het gedeelte van Lukas 9:23 nogmaals citeren:
 
Indien iemand achter Mij wil komen, die verloochene zichzelf en neme dagelijks zijn kruis op en volge Mij. Pas nu is navolging mogelijk. Dit navolgen van Jezus wordt gefundeerd op geloof, vertrouwen en lofprijzing. Het navolgen van Jezus wordt voor een deel gedragen door de belangrijke goddelijke beloften. Daarom zijn we begonnen met de psychisch zieke mensen da­gelijks een bijbels woord mee te geven, afhankelijk van wat hun innerlijk het meeste nodig heeft (in positieve of negatieve zin) of waardoor ze het meest 'bewogen' waren. Zo krijgt men na een aantal weken een schrift met 'persoonlijke woorden' uit de Bij­bel, die dikwijls diep in het gevoel een stempel drukken.
Navolging - Lukas 9:23 (praktisch)
Psalm 187: 20 Hij zond zijn woord, Hij genas hen Exodus 15:26b: Ik ben de Here, uw Heelmeester


Vrije wil, overgaveIk wil....... Ik wil niet (meer)

Zelfaanvaarding u mag alles van mij hebben, (ogen, tong, denken gevoel, tijd onderbewuste)
Geloof Dank U Heer, dat U mij me wonderbaar geschapen heeft (Psalm 139)
Vertrouwen Dank U Heer, dat U mij volkomen verlost hebt Dank U Heer, voor uw bloed.
Dank Loof de Here, mijn ziel
Beloften Gods beloften voor mij, dagelijks opschrijven
6) Aanvechting (Verzoeking)
Bijbels geestelijke therapie heeft ook altijd te maken met aan­vechtingen, die mensen overkomen en die tot een grote nood kunnen zijn. Deze aanvechtingen liggen in principe vaak op het terrein van de zwakke plekken van mensen. Ze kunnen een heel leven lang duren, omdat zwakheid voor een deel ook structureel is op te vatten.
Aan de hand van twee vaak voorkomende voorbeelden van aan­vechtingen in het geloof willen we deze Bijbelse therapie­beginselen verduidelijken:
* Ik ben niets waard, God trekt anderen voor en
* Ondanks mijn geloof in Jezus Christus, ga ik verloren, omdat ik de zonde tegen de Heilige Geest begaan heb.
Het voorbeeld voor het therapeutische principe is Christus in zijn verzoeking (Mattheüs 4 en Lucas 4). Wat de Here Jezus hier deed is een goed voorbeeld voor iedere gelovige en we zijn verstandig als we zijn spoor volgen. In Jakobus 4: 7, 8 staat:
a) Biedt weerstand aan de duivel, en hij zal van u vlieden.
b) Nadert tot God, en Hij zal tot u naderen.
Het eerste element van de aanvechting is weerstand, waardoor ik niet wil ingaan op de argumenten van de aanvechting, net zo als Christus doet: Halt, hier ga ik niet op in ... dat betekent: Ik wil helemaal niet op de inhoud van deze aanvechting ingaan en me hiermee bezig houden. Het is een duidelijke, onmiskenbare hou­ding, die zich zeer wel onderscheidt van die van Eva. Zij ging in op de slang: "God heeft zeker wel gezegd ... en raakte in een dialoog. We kennen de gevolgen!
In de tweede plaats kan ik me op Jezus Christus en zijn reactie op de boze bezinnen en mij net als Hij op duidelijke wijze op de Bijbel beroepen. In de Naam van Jezus Christus, ga weg, want er staat geschreven ... De volgende schriftgedeeltes geven steeds tegenargumenten in geval van een verzoeking. Bij "Ik ben niets waard", zeg ik tegen satan: "Er staat geschreven dat ik kostbaar ben in de ogen van God" (Jesaja 43:4).
Ook in het geval van de tweede verzoeking: Ondanks mijn ge­loof in Jezus Christus ga ik eeuwig verloren, omdat ik de zonde tegen de Heilige Geest begaan heb. Er staat echter geschreven: "Wij dan, gerechtvaardigd uit het geloof, hebben vrede met God, door onze Here Jezus Christus" (Romeinen 5:"1).
Deze houding beant­woordt aan de bijbelse voorwaarden en zal als deze wordt ingenomen tot een versterking van de in­nerlijke mens leiden en biedt bescherming voor de langzaam insluipende twijfel. Kenmerkend voor de Bijbel en zijn 'psycho­logische beginselen' is dat het niet alleen bij deze houding blijft.
God weet precies dat de verzoeker terug zal keren en wel met versterking. Daarop sluit het volgende vers aan met de vlucht naar God: Nadert tot God, en Hij zal tot U naderen (Jacobus 4:8).
Dit tot God naderen kan bijvoorbeeld een hulproep uit het hart van iemand zijn, die in het nauw is gedreven, en die van zich­zelf weet dat hij de volgende sterkere aanval van de boze niet uit eigen kracht kan weerstaan. Here, help ... (Mattheüs 14:30). Te­gelijk worden dankbaar de bijbelse tegenargumenten geciteerd: Dank U, Heer dat ik in uw ogen waardevol ben, ook als alle mensen mij verachten en ook als ik mezelf steeds weer afwijs en veracht. Of: Dank U, wel Vader dat het geloof in de Here Jezus genoeg is, zodat ik voor u gerechtvaardigd ben (Efeze 2: 8-10).
In de dagelijkse gesprekstherapie maken we steeds mee hoe vaak verkeerde, eigen gedachten over zelfaanvaarding en genade in
Jezus Christus debet zijn aan de totstandkoming van zware de­pressies of deze verergeren. Het is daarom van zeer groot thera­peutisch belang het wezen en de bedoeling van verzoekingen en aanvechtingen bij psychische klachten te onderzoeken en er rekening mee te houden.
Overwinning
De overwinnaar in een bokswedstrijd of in de Tour de France wordt meestal gezien als een supermens, een ster, een idool die de voorpagina's van de krant haalt. Televisie-uitzendingen wor­den aantrekkelijker door hun aanwezigheid, en ook de reclame speelt handig in op deze naamsbekendheid. Zo gaat het echter niet in de geestelijke wereld, waar ook sprake is van nederlagen en overwinningen (l Johannes 5:4, II Korintiërs 2:14, l Korintiërs 15:57, Psalm 84:8, Job 17:4).
Overwinning in het geloof uit zich juist in omgekeerde (reciproke) richting. Het volgende gedicht van een onbekende auteur, illus­treert deze omdraaiing van waarden, (zie pagina 316 en 317)
Zo kan een overwinning leiden tot vernieuwing en beleving van het geloofsleven. Wat de hele wereld als een nederlaag ziet, ziet de Bijbel als een overwinning! Vernedering, onbegrip, deemoed, worden veranderd in een overwinning. (God geeft de nederigen genade: l Petrus 5:5). Dit is vernieuwing die gebaseerd is op menselijke zwakheid. Ter illustratie van deze waarheden een gedeelte van het Bijbelse dagboek van Christa von Viebahn:
"God heeft eeuwigheidsdoelen voor ons leven. Wij daarentegen wensen dat God ons succes geeft met alles waar we dagelijks mee bezig zijn. Dit moet een keer botsen met elkaar. Onze kortzichtigheid en Christus eeuwige doelen. We kunnen de ma­nier waarop God met ons omgaat, niet met ons beperkte ver­stand begrijpen. Voor ons denken en piekeren zijn er dan vaak tegenstrijdigheden die ons innerlijk verwarren. God houdt ech­ter zoveel van ons, dat Hij ons ook pijn kan doen.
Is dat nou Gods liefde, als Hij een ziekte bij ons toestaat, of een geliefde tot Zich neemt? Wat echter verkeerd lijkt, is goed be doeld. Nooit is Hij onze vijand, Hij geeft moeiten uit liefde". (Philipp Spitta) Zo kan het geloof gaan spreken.
Voor het verstand is alles donker. Dat is de situatie in ons leven waar we aangevochten worden, daar waar de vijand ons influistert: "Is dat nu een God van liefde?", "God wil helemaal niet het beste voor je?", "Geef je geloof op, en ga leven zoals anderen!" Zo kunnen we in een dichte nevel belanden, die de Zon van Gods liefde verduisterd. In de nevel is het moeilijk de juiste weg te vinden!
Hoe kunnen we in zo'n situatie nog het juiste midden vinden? Al leen door wat er ook gebeurt het vertrouwen vast te houden in de Here Jezus. Gerhard Tersteegen zei: "Gods wegen zijn overal bereikbaar maar niet begrijpbaar" en "Ik ben een kind van de Vader, niet Zijn adviseur!" Als je bij Gods hart bent, doe geen gekke dingen als je Hem niet begrijpt (Emil Frommel). l
In dit kader is het belangrijk Paulus uitspraak te overdenken in Romeinen 12:2 waar staat: "Wordt niet gelijkvormig aan deze wereld". De wereld, de tijdgeest, de cultuur, de gemeenschap denkt volledig tegengesteld. Voor hen is het belangrijk, groot, sterk, beroemd en gezien te zijn. Daarom de oproep: "Wordt veranderd in de vernieuwing van uw denken" en in Romeinen 12:16 "Koester geen gedachten, hoger dan uw voegen, maar gedachten tot bedachtzaamheid, naar de mate van geloof die God ieder heeft toebedeeld."
OVERWINNING
Als je vergeten en verwaarloosd wordt.
Als je steeds weer achtergesteld wordt.
En als je dan buigt en dan de Heer dankt in je hart
voor alle beledigingen en vernederingen.
Dat is overwinning!
Als het goede dat je doet of wilt doen
belasterd wordt en je verlangens doorkruisd worden
Als men tegen je eigen smaak ingaat je raad in de wind slaat en je meningen belachelijk maken en je verdraagt alles in liefde en geduld.
Dat is overwinning!
Als ieder voedsel je om 't even blijft, als je met
iedere kleding, ieder klimaat, ieder gezelschap en
levensinstelling, iedere eenzaamheid, waarin de Heer je
leidt, tevreden bent.
Dat is overwinning!
Als je iedere ontstemming, iedere klacht, iedere
onregelmatigheid en slordigheid bij anderen,
waaraan je zelf geen schuld hebt, kunt verdragen,
zonder je eraan te ergeren.
Dat is overwinning!
Als je iedere domheid,verdraaiing, geestelijke
ongevoeligheid, iedere tegenspraak van zondaren,
iedere vervolging tegemoet kunt treden en je dit
alles kunt verdragen, zoals Jezus alles verdroeg.
Dat is overwinning!
Als je er niet op uit bent, jezelf of je werk in
gesprekken ter sprake te brengen of naar erkenning
te vissen, als het je in diepste wezen goed is om onbekend te blijven
 
Realiteitszin
Het belangrijkste therapeutische principe is de realiteitszin en wel in tweeërlei opzicht. We hebben eerder al benadrukt hoe geweldig belangrijk het is voor onze gezondheid, een juiste ba­lans te houden tussen onze aardse en geestelijke realiteit. De mens denkt echter veelal in uitersten, waarbij bepaalde doe­len tot "drijfveer" van zijn handelen worden, zeker dan is het van belang dat zowel de aardse als de hemelse aspecten in een realistisch evenwicht komen te staan. Het volgende schema wijst erop:
De aardse realiteit, die voor ieder denkend mens een persoon­lijke individuele betekenis heeft, loopt parallel met de geschie­denis van de aarde, die vooral betrekking heeft op het verleden, maar zeker ook op het heden en de toekomst. We weten immers dat heden en toekomst later weer geschiedenis worden. Dit feit wordt in het schema voorgesteld met een horizontale lijn en is duidelik begrensd in de tijd. Ze begint met de schepping van de aarde en eindigt met de ontbinding van alle elementen.
II Petrus 3:10 "Maar de dag des Heren zal komen als een dief". Op die dag zullen de hemelen met gedruis voorbijgaan en de elementen door het vuur gaan en de aarde en de werken daarop zullen gevonden worden". Ons leven voltrekt zich op dezelfde wijze zoals de aardse as aangeeft en geeft aan waar de mens tot erkenning van de waarheid komt, net zoals het leven van Jezus Christus.
Deze kwam vanuit de hemel, leefde onder de mensen, stierf en werd begraven, voer in de onderste delen van de aarde om daarna weer op te staan om naar de hemel op te varen.
Juist in het leven van Jezus Christus, zien we hoe de aardse rea­liteit door componenten van de geestelijke realiteit is doordron­gen. Zoals Jezus van de hemel kwam, zo stammen we geestelijk af van Adam, dat wil zeggen volgens de genealogie wordt onze menselijke oorsprong teruggevoerd op Adam.
Ergens kruist deze voorvaderlijke lijn de aardse realiteit. Op het kruispunt staat het kruis als teken van beslissing. Wie het kruis en daarmee de gekruisigde Jezus Christus verwerpt, zal zijn einde vinden in het eeuwig verderf. Wie de vergeving en genade in het geloof in Christus aanneemt zal geestelijk net zo in de dood zijn geleid als Christus zelf (Dagelijks sterven). Als teken en getuige­nis bestaat de doop in de naam van Jezus (Romeinen 6:3).
Gelijktijdig zal hij ook geestelijk wedergeboren worden en op­staan, nadat de oude mens, het oude denken en de oude menta­liteit is afgelegd. Vanaf nu leeft en wandelt de gelovige mens in de hemel, dat wil zeggen, hij houdt zich ook steeds meer vooraf bezig met geestelijke dingen en hun geestelijke realiteit. Het doel­gerichte denken concentreert zich steeds meer op de geestelijke realiteiten, zonder dat hij zich geheel van de aarde losmaakt.
Hoe ver een mens in dit proces moet gaan en wil gaan, hangt af van de individuele geloofsbeleving. Zo zijn er steeds weer men­sen die alles op de wereld opgeven en achter zich laten om zich geheel aan het Goddelijke toe te wijden (Monniken, eremieten en mystici).
Hoewel Christus "gebalanceerd" in de aardse en geestelijke rea­liteit leeft, wordt Hij aangezet zijn einddoel van motieven en handelingen van Zijn leven geheel op de geestelijke realiteit te richten. Dit einddoel maakt het mogelijk dat gebouwd kan wor­den vanuit een ander gezichtsveld. Kolossenzen 3:1-3: "Indien gij dan met Christus opgewekt zijt, zoekt de dingen die boven zijn, waar Christus is, gezeten aan de rechterhand Gods. Be­denkt de dingen die boven zijn, niet die op de aarde zijn".
Het Principe van de Ordening
Bijbels therapeutische richtlijnen zijn doordrongen van het orde­principe van God. Voor veel psychisch lijdende mensen zijn deze grote lijnen uitgewist en bestaan niet meer. Vaak worden mensen deze tijd meer geleefd, passief gedreven door een koorts­achtige carrière en prestatiedrang of zakelijke dwang die teveel van hen vraagt. Ze zijn slaven van hun eigen driften en laten zich door het leven leiden.
Een actieve levensinstelling, in het besef van het bestaan van goddelijke ordeningsprincipes in het leven hebben een heel an­der resultaat. Het is een belangrijk middel in eigen hand tegen de steeds groter wordende overspannenheid en/of berusting. God heeft ieder mens een verstand en een mogelijkheid van denken gegeven en natuurlijk moeten we deze wonderlijke instrumen­ten onder de leiding van God voortdurend gebruiken.
Als Jezus zegt: "Ik ben gekomen opdat u leven en overvloed hebt", dan richt deze uitspraak zich vooral op de kwaliteit van het leven. God wil dat ondanks alle levensgebeurtenissen onze levenskwaliteit zeer hoog is. Hij wil dat we tevreden en gelukkig leven, ook tijdens de ontberingen en problemen van het leven. Deze tevredenheid komt naar voren, als we met overtuiging na iedere dag kunnen zeggen: "Deze dag was de moeite waard!"
Om dit goddelijke doel in ons leven te verwerkelijken moeten we ons verstand en denken gebruiken. We moeten met de van God gekregen krachten, gezondheid en gaven, verstandig om­gaan en ze juist gebruiken. Als Christus van goede rentmeesters spreekt betekent dit ook dat we met onze gaven, verstandig en weloverwogen omgaan. Een verstandige omgang met anderen is een Bijbelse opdracht voor alle mensen. Misschien wordt er in dit verband, namelijk dat wat zo nauw verbonden is met de aardse realiteit, wel het meeste van ons gevraagd.
Juist in de intermenselijke verhoudingen heeft het passief ge­leefd worden een verwoestende uitwerking. Ook bij christenen ontstaat hier vaak een onherstelbare schade. De veel voorko­mende scheidingen ook bij christenen zijn duidelijke signalen hiervan! (220, 221, 222, 223, 224, 225, 226)
WEEKPLANNING
DOEL = Johannes 10:10 - Leven In Overvloed MIDDEL = Structuur (ordeningsprincipe van God)
* opstaan
* huishoudelijke plichten
* plichten als moeder / vader
* huwelijksplichten
* natuur beleven (sport / wandelen, etc.)
* kuituur (schilderen, muziek, lezen)
* geestelijke activiteiten (pas op: overconsumtie)
 
Therapeutisch is het bijhouden van een week/dagplanning van waarde gebleken. Al gelangde situatie, getrouwd, met of zonder kinderen, niet getrouwd; steeds zullen de genoemde deelterreinen een verschillende prioriteit hebben.
De verschillende items kunnen systematisch al naar gelang de individuele situatie ingepland worden. Hier moet ook bewust ruimte voor vrije tijd gepland worden. Dit geldt tegenwoordig heel in het bijzonder voor echtparen met kinderen, waarbij de vrije tijd heel specifiek bij ieder kind moet worden ingevuld. Dit wordt niet bereikt met "collectieve regels".
In de praktijk ontstaat er bij veel huwelijkspartners snel een gewoontepatroon van irritaties, dat vaak uitmondt in veel ge­mopper over kleine dingen. Hoeveel verwaarloosde christelijke echtgenotes leven in grote frustratie en snakken "naar de verlos­sing van het lichaam". Steeds weer bewust plannen van tijd voor de ander en steeds weer anderen complimenteren en prijzen voor hun inzet is een onmiskenbare noodzaak. God wil ook, dat we voor onszelf een stukje vrije tijd plannen. Hij heeft door het scheppingswerk zoveel moois en geweldigs gemaakt, waarmee Hij ons wil verkwikken en opbouwen. Ook hier moeten we doelbewust voor kiezen.
Hoge levenskwaliteit betekent dus dat de mens vol overtuiging kan zeggen, dat zijn eigen leven de moeite waard is. Het hoog­ste goed van de mens is andere mensen tot Christus te leiden en ze het Woord van God te leren en ze te onderwijzen (Daniël 12:3). Maar ook overgeestelijkheid heeft zijn prijs, in het bijzon­der daar waar achter deze overgeestelijkheid valse motieven staan, zoals het al eerder genoemde prestatieprincipe.
Wat betreft prioriteiten, legt God duidelijk enkele zwaartepun­ten. Deze hebben te maken met de gezamenlijke leefwereld van een mens. Op de eerste plaats moet God staan, dan de huwelijks­partner, waarbij onder het huwelijk de eenheid van geest, ziel en lichaam verstaan wordt.
Op de derde plaats volgen de kinderen, waarbij eenheid in het huwelijk de belangrijkste voorwaarde is voor een zeer gezegende kinderopvoeding. Op de vierde plaats staat werk, gemeente en de veelvoudige relatievormen met medemensen. Een omkeer of verandering van deze prioriteit heeft vaak een ziek makende uit­werking.
De wet van de stroom: Zwakstroom/Krachtstroom
Onder dit begrip kunnen we misschien wel het belangrijkste the­rapeutische principe van de Bijbel samenvatten. We hebben steeds opgemerkt dat de Bijbel ons wijst op een omschakeling naar een nieuw "paradigma" Ja, de Bijbel roept ons daartoe op! Dit nieuwe programma heeft dan ook vaak andere resultaten tot doel. Ze worden in de Schrift vruchten van de Heilige Geest genoemd. Deze vruchten zijn zo revolutionair dat ze de defini­tieve antwoorden geven op diep menselijke problemen zoals agressie, haat, liefdeloosheid etc.
De wetenschappelijke reguliere psychologie heeft hier ook al op gewezen. (Selg, Mitscherlich, Scharfetter) Jammer genoeg komen deze vruchten bij christenen steeds minder tot zijn recht en daar­door wordt in deze tijd de helende kracht van Gods Woord steeds meer miskend of vergeten. Iedereen die vernieuwd is door de
Heilige Geest heeft de mogelijkheid op krachtstroom over te scha­kelen. De vrucht van de Geest wordt in de volgende afbeelding vergeleken met de productie van aluminium.
 
Bauxiet als delfstof voor aluminium wordt in bovenstaand schema vergeleken met de menselijke zwakheid. Zoals zwakheid iets onaangenaams, lelijks en niets bijzonder is, zo is ook bauxiet een grondstof zonder veel schoonheid of bijzonderheid. Bauxiet is modder, aarde, iets heel gewoons. Toch juist in dit smerige materiaal ligt de mogelijkheid aluminium, een felbegeerd en bewonderd lichtmetaal, te vervaardigen.
Een krachtstroom van ongeveer 16.000 kwh energie is nodig om een ton aluminium te vervaardigen. Als we dit gaan proberen met een zwakstroom van bijvoorbeeld 4 kwh, dan moeten we vaststellen dat er niets veranderd. Bauxiet blijft bauxiet. De ener­gie is zwak en heeft een hogere energievorm nodig als kracht­stroom Deze analogie brengt ons tot de conclusie dat de vruchten van de Heilige Geest (aluminium) alleen door geestelijke krachtstroom (Kracht van God) te verkrijgen is en dat hiervoor het belangrijk­ste benodigde basismateriaal de zwakte van de mens is (bauxiet).
II Korintiërs 12:9 "Mijn genade is u genoeg want de kracht open­baart zich eerst ten volle in zwakheid". De schakelplaats ligt tussen de beide polen namelijk de oude mens (palaiotas) en de nieuwe mens (kainotas) Omschakeling vindt plaats door erken­tenis van fouten, boete en gehoorzaamheid. Hier wordt het Maar van het geloof werkzaam.
De resultaten van de zwakstroomcirkel is: Eerzucht, jaloezie, ne­gatieve gedachten, afwijzing, agressie etc. Daarentegen bewerkt de krachtstroomkring juist datgene wat veel hedendaagse psy­chologen en therapeuten willen, maar niet bereiken, omdat ze de voorwaarde en noodzaak van de krachtstroom (Kracht van God) niet kennen. We beleven steeds weer de wonderbaarlijke werking van het principe, daar waar mensen die krachtbron van God, die buiten de mens is (Zolang de Geest niet inwonend is) in aanspraak willen nemen. Of in het geval van inwon ing van de Heilige Geest, dat we steeds weer op deze kracht over willen schakelen.
Beperktheid van kennis
Een ander belangrijk criterium voor bijbelse therapie is het feit dat kennis altijd maar ten dele is. Dit kan ons beschermen voor een aanmatigende zelfverheffing. Naar bijbels voorbeeld onder­wijzen, houdt altijd in dat de leraar, de therapeut, zich bewust is van deze beperking en zich niet verheft boven andere mensen. Kennis en ervaring (praktijk) zijn volgens de Bijbel aan de liefde van God gebonden.
l Korintiërs 13:2 "Al ware het, dat ik profetische gaven had en alle geheimenissen en alles wat te weten is, wist...maar ik had de liefde niet, ik ware niets".
Filippenzen 1:9 toont ons duidelijk dat kennis steeds beperkt blijft en Pau lus merkt zelfs op dat hij een zware ziekte mee droeg, zodat hij zich niet verheffen zou, vanwege de grote open­baringen (II Korintiërs 12:7).
Voor God is het belangrijk dat we iedere kennis die we bezitten of nieuw ontvangen in ervaring omzetten . Alleen kennis vanuit de praktijk beleefd, geeft als resultaat een vrucht. Daarom for­muleert Paulus het aldus: "Ik bid, dat uw liefde nog steeds meer overvloedig mag zijn in helder inzicht (hogere kennis) en alle ervaring".
Gymnazo= Oefenen
Hoe reëel de Bijbel in zijn therapeutische uitspraken is zien we in het feit dat we niet bij de eenmaal gepraktiseerde kennis moe­ten blijven staan. Ze weet precies dat het nodig is deze nieuwe gedragsprincipes, normen en programma's net zo lang te oefe­nen, totdat het in alle levenssectoren een gewoonte geworden is. Vaak echter maken we het ons in geestelijke dingen er veel te gemakkelijk van af en stellen we ons tevreden met een eenma­lige ervaring van het nieuwe programma, om daarna weer af te glijden in onze oude normen. Daarom roept de Bijbel ons op verschillende plaatsen op tot gymnazo (=gymnastiek). Het Griekse woord kan met (in)oefenen, inslijpen vertaald worden (Hebreeën 2:11).
Het is heel interessant dat Paulus steeds weer een vergelijk maakt met topsport en geestelijke principes. Ook wij willen ons beroe­pen op een voorbeeld in de topsport. De tweevoudige wereld­kampioen in kunstrijden op de fiets Markus Maggi werd gevraagd hoe lang hij over een van de moeilijkste oefeningen met de fiets bezig geweest was. Het antwoord was 10 jaar, dagelijks 4 uur, inclusief twee operaties voor gewrichtsklachten.
Een volhardende dagelijkse training van ettelijke uren leidde tot zijn groot succes. Zo is het ook in geestelijke zin. Het nieuwe programma en leefwijze moet dagelijks volhardend geoefend worden, omdat het niet gemakkelijk en vanzelf gaat.
De Bijbel wijst hier op "het vlees". Er is een weg zich steeds weer bewust te maken waar de zwakke plekken zijn en hoe ze overwonnen kunnen worden. Maar ook hier geldt: "Zonder be­leving geen prijs!"
Terugval
Terugval is te vergelijken met het genoemde voorbeeld van de kunstwielrijder Maggi. Er waren blessures, die gepaard gingen met pijnen. De topsporter neemt afstand van allerlei excuses om zijn doel te bereiken. Hij neemt de pijn en de blessures op de koop toe, als iets wat er gewoon bij hoort. (227)
Zo zijn ook de terugvallen te zien in de voortgaande geestelijke therapie, onaangename gebeurtenissen in het leven van een mens, maar toch belangrijk omdat we juist daardoor leren, waar het bij ons aan mankeert. En vaak, net zoals in de topsport, zijn zulke gebeurtenissen als het ware "voorgeprogrammeerd", zeker als we onze grenzen en principes verleggen en het beter weten als onze "Trainer", die precies weet waar de moeilijke punten lig­gen en ons draagvermogen kent. Terugval die ons in onze loop­baan terugwerpt zijn vaak gelegenheden om onze situatie te erkennen en ze te vermijden. God in Zijn grote lankmoedigheid en liefde erbarmt zich over ons, ook bij het terugvallen en bij mislukkingen!
Uit : Bijbels omgaan met stress deel 2 Psychosomatische aspecten van dr Kurt Blatter zie ook onze website
Bijbels omgaan met stress deel 2 ) Te bestellen via de webshop.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Share:Del.icio.us!Facebook!Google!Live!Yahoo!

Categorie: Pastorale onderwerpen