Humaistische therapie contra bijbelse therapie

 

Allereerst wil ik vaststellen, dat humanistische en bijbelse ideologieÎn van een totaal ander mensbeeld uitgaan en derhalve elkaar nooit kunnen overlappen. Zelfs niet in deze tijd, waarin er steeds meer belangstelling is voor het syncretisme. (vermengingen en samensmelten van religies) Steeds weer zal men er op moeten wijzen, dat dit het verkeerde begrip is van tolerantie; een begrip, dat ingegeven is door het langverwachte doel van de mensheid, n.l.: ÈÈn wereldreligie te verwezenlijken. Ten lange leste zal men daarvoor echter halve waarheden boven de waarheid moeten stellen.

Het is al bijna achterhaald, om de vraag te stellen wie of wat die absolute waarheid inhoudt en eveneens is duidelijk dat in alle tijden alle religies aanspraak maken op het bezit van die absolute waarheid. Deze vraag is wel relevant voor al diegenen, die voor hun geloof alles, ja zelfs hun leven, opgeofferd hebben. Zo bekeken bestaat echte tolerantie daarin, dat we de aanspraak, die anderen maken op de absolute waarheid, accepteren. Het is n.l. op grond van logische redenatie volstrekt onmogelijk in de huidige 'relatieve' wereld (aardse realiteit) een absoluut bewijs voor het bezit van de absolute waarheid te verkrijgen. Dit omdat men een dergelijke aanspraak alleen door het geloof kan uiten.

Omdat het geloof een vasthouden is aan zaken, die men niet ziet, kan de feitelijke vaststelling van de absolute waarheid pas in het hiernamaals plaatsvinden. Het bewijs wordt dan pas geleverd als de door velen geloofde zaken van hemel en hel, van verlossing en verdoemenis, in de zichtbare wereld als een onveranderlijke werkelijkheid ervaren wordt. De bijbel noemt deze gebeurtenis: "de voleinding van het geloof". Dan verandert het geloof van de mens in aanschouwen. Daarom willen en kunnen we in dit artikel niet de absolute waarheid van Jezus Christus bewijzen. We willen echter graag de wezenlijke verschillen in ideologie en voorstellingsmodellen tussen de humanistische en bijbelse leer onderscheiden.

Zwakte en (behoefte) gebrek

Een steeds weer terugkerend begrip in de humanistische leer is het 'zelf'. (zie ook het in dit blad gepubliceerde artikel over psycho-synthese, wat eveneens een humanistische therapie is) Deze term 'zelf' is geworteld in de bekende kernbegrippen, zoals: zelfverwerkelijking, zelfbestemming, zelfverlossing. Deze begrippen worden ingekleurd vanuit verschillende middelen en leerstellingen van het humanisme. Het uiteindelijke doel is alles zelf in de hand te hebben, onder controle te brengen, zowel in de mens, als in de maatschappij, politiek, wetenschap, ethiek, enz. De absolute zelfbestemming en zelfverwerkelijking betekent uiteindelijk: ook te willen zijn als God. Omdat de mens, als gevolg van verkeerde beslissingen, onvolkomen blijft en geneigd tot alle slechtheid, zijn er de laatste eeuwen twee wegen bewandeld om zelf tot volmaaktheid te komen.

  1. De eerste weg is de mystieke weg. Degene, die deze weg bewandelt, komt tot een steeds grotere mate van reiniging in het traject naar volmaaktheid. Het is een weg van zelfloutering en zelfverlossing, zoals we die tegenwoordig tegenkomen in filosofieÎn in het Verre Oosten en in de New Age ideologie.
  2. De tweede weg is de humanistisch pragmatische weg, waaruit alle systemen en pragmatische modellen (b.v. van Haeckel) voort komen. Het is heel bijzonder te zien, dat de kern van dit alles steeds weer terug te voeren is als een direct gevolg van de zondeval van de eerste mens in het paradijs en is daarmee een direct gevolg van het eerste filosofische probleem. Het gaat om twee wezenlijke problemen van de mens, n.l.: om de ZWAKHEID en om zijn GEBREK. Dit geheel in tegenstelling met de bijbelse voorstelling, die juist acceptatie van zwakheden en gebreken leert.

Zwakheid moet uiteindelijk, in humanistische zin, bestreden worden en in het uiterste geval uitgeroeid. (Haeckel als voorloper van het Derde Rijk - volkerenmoord - euthanasie) Vandaag de dag wordt hetzelfde doel, opnieuw verpakt, gepresenteerd. De wetenschap gelooft door de gentechnologie het probleem van zwakheid en gebrek voor eens en altijd op te lossen. Ik moet toegeven, dat het genonderzoek tot op heden zich ook zegenrijk in de geneeskunst heeft gemanifesteerd. (b.v. voor diabetes) Maar de keerzijde van de medaille is, dat er voor de mensheid een nauwelijks op te lossen ethisch probleem is ontstaan.

Samengevat kunnen we zeggen dat: de humanistische, seculiere therapie over zelfbestemming (antiautoritair) en zelfverwerkelijking (narcisme / egoÔsme) de omstandigheden zo wil veranderen (in eigen kracht) dat uiteindelijk alle zwakheid geÎlimineerd wordt (d.m.v. euthanasie, genocide, gentechnologie, enz.) en alle gebreken worden vervuld. (vrijheidsdrang, waarbij alles geoorloofd is, wat tot vervulling van begeerten en lusten leidt) Het laatste middel is de weg der zelfverlossing, waarin het goede in de mens ontdekt en gestimuleerd wordt. Nieuwe kosmologische begrippen en inzichten moeten het goddelijke, wat in ieder mens woont (microkosmos) ontwikkelen en stimuleren, totdat het zijn doel vindt en in zijn volle ontplooiing samenvloeit met de macrokosmos (het goddelijke).

Daarentegen staat zonder twijfel de bijbelse leer, die ook in ÈÈn zin is samen te vatten: door de leiding van de Heilige Geest, door Zijn Woord en door het leven in en met Christus slaagt de gelovige er in zwakheid en gebreken te aanvaarden. Deze acceptatie kan leiden tot tevredenheid in iedere levensomstandigheid, ja zelfs in het lijden van de mens.
Job 2:10: "Zouden wij het goede van God aannemen en het kwade niet?"
Fil.4:11: "Want ik heb geleerd met de omstandigheden, waarin ik verkeer, genoegen te nemen."

Bijbels denken

Het middel om deze weg te bewandelen is de erkentenis, dat niets goeds in de mens woont en dat de mens ten diepste verlossing nodig heeft. Vanuit deze houding hebben de martelaren van alle tijden geleefd, ondanks het feit dat moderne theologen hun motieven anders willen duiden. De praktische verschillen ziet u in de schema's hieronder afgebeeld.

BOUWSTENEN SECULIERE PSYCHOTHERAPIE
situatie ethiek seculier waardesysteem
a) omstandigheden veranderen - in eigen kracht
- zelf ter hand nemen
b) zelfbestemming / zelfverwerkelijking - antiautoritair
- egoÔsme
- heerschappij v/d sterkste
c) zwakheid elimineren - euthanasie
- gentechnologie
d) tekorten aanvullen - absolute eisen leiden tot "overvoeren"
e) het goede/goddelijke in de mens - erkennen / eisen / ontwikkelen

 

BOUWSTENEN VAN BIJBELSE PSYCHOTHERAPIE
christelijke ethiek christelijk waardesysteem
a) acceptatie - het goede van God aannemen en het kwade niet?
b) leiding over het leven in Christus - theologie = Woord van God- indien iemand in Christus is, is hij ...
c) zwakheid aannemen - we hebben een schat in aarden vaten
d) tevredenheid levenslang 'ja' tegen het lijden - ik heb geleerd genoegen te nemen in alles
- dat we door veel moeite ...
e) niets goeds in de mens
noodzaak van verlossing
- er is niemand die goed doet
- gerechtvaardigd door geloof

Zwakheden en gebreken worden in het humanistisch - seculiere model uitsluitend als negatief ervaren en leiden vanzelfsprekend tot ontevredenheid en frustratie.

Volgens bijbelse psychologie heeft het psychische innerlijk invloed op het uiterlijk van de mens en kan herkend worden in de gezichtsuitdrukking en in de ogen.
Efeze 5:19: "Zingt en jubelt de Here van harte."
Lukas 24:32: "Was ons hart niet brandende in ons, terwijl Hij onderweg tot ons sprak en ons de Schriften opende."
Matthe¸s 6:22: "De lamp van het lichaam is het oog."

De seculiere humanistische psychotherapie verwoord o.a. door haar belangrijkste vertegenwoordiger Sigmund Freud, dat alle behoeften, ook de seksuele begeerten, vervuld dienen te worden. (driftbevrediging). Pas dan zou er een toestand van tevredenheid kunnen optreden.

De bijbelse therapie daarentegen stelt geen onvoorwaardelijk moeten in het kader van behoeftevervulling, maar een nochtans in het kader van acceptatie. Bij het relativeren van het begrip negatief, in het kader van gebrek en zwakheid, krijgen tevredenheid en innerlijke vreugde grote betekenis, ondanks op de voorgrond tredende negatieve ervaringen. In deze geestelijke context is de houding van Paulus te begrijpen als hij zegt in Fil.4:11-13: "Want ik heb geleerd met de omstandigheden, waarin ik verkeer, genoegen te nemen. Ik weet wat armoede is en ik weet wat overvloed is. In elk opzicht en in alle dingen ben ik ingewijd, zowel in verzadigd worden als in honger lijden, zowel in overvloed als in gebrek. Ik vermag alle dingen in Hem, die mij kracht geeft."

In deze geestelijke werkelijkheid kunnen zelfs deelnemers van een overontwikkelde consumptiemaatschappij het kostbare woord "genoegzaamheid" ervaren. Vanuit deze geestelijke houding kan men schijnbaar negatieve en waardeloze gebeurtenissen zien omslaan in belangrijke levenservaringen met een diepere zin. In dit veranderingsproces leert men vanuit een nieuw perspectief te leven.

Het uiteindelijke doel van de bijbelse leer en daarmee van een bijbelse therapie is de vleeswording van Christus in het leven van de mens. Dat sluit iedere humanistische doelstelling van zelfverwerkelijking uit. Galaten 2:20: "Ik leef, maar niet meer mijn ik, maar Christus leeft in mij. En voor zover ik nu nog in het vlees leef, leef ik door het geloof in de Zoon van God, die mij heeft liefgehad en Zich voor mij heeft overgegeven."

De weg van Christusverwerkelijking gaat over de eigen stervensweg. Zoals Christus zich voor mij heeft overgegeven, zo moet ik me net zo iedere dag voor gestorven houden en bereid zijn van mijn eigen egoÔstische claims van het oude-ik af te zien.


1.Kor.15:30b "Ik sterf dagelijks."
2.Kor.5:15: "Daar wij tot het inzicht gekomen zijn, dat EÈn voor allen gestorven is. Dus zijn zij allen gestorven. En voor allen is Hij gestorven, opdat zij, die leven, niet meer voor zichzelf zouden leven, maar voor Hem."
2.Kor.4:11: "Want voortdurend worden wij, die leven, aan de dood overgeleverd om Jezus' wil, opdat ook het leven van Jezus zich in ons sterfelijk vlees openbare."

Waar Freud de uitspraak gebezigd heeft: Waar Es was, moet Ik worden; daar vullen we graag aan: Waar Ik was, moet Christus worden!!

Uit: Zwischen Wahn und Wirklichkeit, van Kurt Blatter. Schwengeler Verlag, CH 9442 Berneck 1993.

vertaald door: Gerard Feller.
juli 1995


Share:Del.icio.us!Facebook!Google!Live!Yahoo!

Categorie: Pastoraat en/contra psychologie