Het Life Model en theologie (2)

 

 

Het LIFE Model en de theologie 2

 

Het LIFE Model beschrijft de ideale ontwikkeling van de mens in bijbels perspectief. Dit laatste wordt door sommigen betwist, vandaar dat ik in dit artikel, dat ik twee delen wordt gepubliceerd, stil wil staan bij de verhouding tussen het LIFE Model en de theologie. Ik doe dit aan de hand van de vijf factoren die volgend het LIFE Model bepalend zijn voor een ‘vervuld’ leven. De eerste twee zijn in deel 1 besproken. Ik pak nu de draad op bij de derde factor.

Het kunnen herstellen van schade

 

Het LIFE Model beschrijft hoe de mens van zijn inspanningen kan herstellen door uit vreugde kracht op te bouwen en vanuit heftige emoties naar vrede terug te keren. Kamp Vreugde is de plaats waar hij rust vindt en op adem kan komen om er vervolgens weer met nieuwe energie op uit te trekken. Wanneer een mens zich deze vaardigheid goed eigen heeft gemaakt, kan hij de dynamiek van het leven aan en beschikt hij over de flexibiliteit om — wanneer hij ten val komt — weer op te staan. Uiteraard kent dit vermogen ook grenzen en worden de medemens en de gemeenschap gezien als instrumenten om iemand op te vangen en te ondersteunen wanneer het hem echt te veel is geworden. Zo ziet het ideaalbeeld eruit. Zo heeft de Schepper het volgens het LIFE Model bedoeld.

Vreugde als drijvende kracht in ons leven. Dat is iets waaraan veel christenen erg moeten wennen. De calvinistische traditie heeft over het algemeen meer op met begrippen als degelijkheid en deugdelijkheid. Daarin draait het om Gods eer en niet om ons eigen verlangen naar plezier en geluk. Vreugdevol genieten roept de associatie op met ‘vleselijke begeerten die voorkomen uit de verlokkingen van de zonde’. Toch is er een niet onbelangrijke stroming in de theologie die het LIFE Model ondersteunt ten aanzien van de centrale positie van vreugde. In de christelijke literatuur staat vooral John Piper bekend om zijn vele geschriften over dit thema. Hij noemt zichzelf een christelijke hedonist.[1] Daarmee bedoelt hij dat het hoogste doel van de

mens is God te verheerlijken door eeuwig van Hem te genieten.[2] In de eerste plaats geeft hij

 daarmee aan dat het vreugdevol genieten inderdaad het centrum van ons bestaan moet zijn. Alles draait om positieve emoties, genot en vreugde. In de tweede plaats verbindt hij deze emoties met God. Het gaat er om dat wij onze vreugde in Hem vinden. Hoe moeten wij dit verstaan?

In het eerste hoofdstuk van zijn boek Verlangen naar God legt Piper uit dat God Zelf zijn diepste drijfveer heeft in vreugde. Een belangrijke tekst uit zijn betoog is Psalm 115:3: “Onze God is in de hemel, Hij doet wat hem behaagt”. Deze tekst zegt niet alleen dat God datgene doet wat Hem vreugde geeft, maar ook dat deze vreugde diep is geworteld in Zijn soevereiniteit. Er is niets, maar dan ook niets wat Zijn plannen kan belemmeren, ook het kwade niet. Zijn handelen is niet beperkt door de goede werken van de mens of de mooie kant van de natuur. Ook zonde en pijn hebben daarin hun plaats. Omdat God geen zonde kent, kan dit bij Hem alleen maar tot vreugde leiden als Hij haar beziet vanuit het perspectief van Zijn verlossingsplan dat bezig is zich te ontvouwen en in alle opzichten goed is. Vanuit deze invalshoek bezien, heeft het kwaad de functie om het goede te versterken en draagt het — hoe lelijk het op zichzelf ook is — uiteindelijk bij aan Zijn heerlijkheid. Dit betekent dat Gods vreugde wordt gevoed door de wetenschap dat Zijn heerlijkheid uiteindelijk alle kwaad zal uitbannen.

Als dit zo is, dan heeft het LIFE Model met de beschrijving van vreugde als diepste drijfveer van het menselijk handelen een aspect te pakken waarin de mens zich volop beelddrager van zijn Schepper betoont. Het LIFE Model beperkt zich ook hier weer tot de natuurlijke processen en maakt ons duidelijk hoe moeder, vader en andere personen in de omgeving van het kind hem leren om vanuit moeilijke emoties de weg naar vreugde terug te vinden. De veiligheid die door de ander wordt geboden en het groeiend besef dat omstandigheden weer kunnen verbeteren, zijn belangrijke elementen in deze uiterst functionele training die de mens tot een flexibel en veerkrachtig wezen maken. Het ingeschapen vermogen van mensen om te herstellen reikt ver. Bij de behandeling van A- en B-trauma’s kan op deze manier veel worden bereikt. Toch ontleent zij haar kracht ten diepste uit haar heenwijzende rol naar de Schepper en Zijn verlossingsplan. Zonder dat zit er onder vreugde namelijk geen echte bodem.

 

In Matteüs 13:44 vertelt Jezus ons waar het uiteindelijk op aan komt: “Het is met het koninkrijk van de hemel als met een schat die verborgen lag in een akker. Iemand vond hem en verborg hem opnieuw, en in zijn vreugde besloot hij alles te verkopen wat hij had en die akker te kopen”. Dit is de vreugde waarom het gaat: de vreugde die ons vervult wanneer wij de heerlijkheid van het Koninkrijk ontdekken, en al het andere doet verbleken. Met het binnengaan in Zijn Koninkrijk komen wij in aanraking met Zijn heerlijkheid en beseffen we dat deze ons voorziet in alles wat we nodig hebben. Dit is wat Piper bedoelt met zijn oproep dat wij onze vreugde moeten vinden in Hem. De vreugde waarover het LIFE Model spreekt, is een afgeleide van en een heenwijzing naar deze diepere vorm van vreugde en zou — als het goed is — hierin zijn wortels moeten vinden. Daarmee reikt de theologie verder dan het LIFE Model.

Er zijn bij dit item nog twee andere uitwerkingen te noemen waarin de theologie verder reikt dan het LIFE Model. Dat is het vinden van herstel door middel van innerlijke genezing en bevrijding van boze machten. Beiden zijn gebaseerd op het feit dat de mens door zijn wedergeboorte mag weten dat de Heilige Geest in hem woont en direct betrokken is bij ‘de vernieuwing van zijn gezindheid’(Rom. 12:2). Beiden gaat ook uit van de inzet van betrokken medegelovigen. Bij innerlijke genezing wordt de Geest van God actief betrokken bij de verwerking van trauma’s. K.J. Kraan die de innerlijke genezing in Nederland heeft geïntroduceerd, spreekt in dit kader daarom niet meer van psychotherapie, maar van pneumatherapie.[3] Uitgangspunt is dat de

Schepper de heelheid van de mens voor ogen heeft en Hij als geen ander weet wat daarvoor nodig is. Door de werking van de Heilige Geest kan dit aan de mens worden geopenbaard.[4]

Tevens kunnen er door de kracht van de Geest dingen gebeuren, die boven bidden en denken uitgaan. In de dienst der bevrijding geeft men zich rekenschap van het feit dat er achter de voor ons waarneembare werkelijkheid een geestelijke wereld schuilgaat, waarin zich geestelijke wezens — engelen en demonen — bevinden. Deze wezens houden zich op in twee rijken die met elkaar in strijd zijn: het Koninkrijk Gods en het rijk der duisternis. Men gaat ervan uit dat deze strijd ook invloed uitoefent op de wereld zoals wij die kennen. Dit betekent onder meer dat boze machten greep kunnen krijgen op mensen en hun omstandigheden. De kracht van God is echter sterker en kan mensen uit hun benarde positie bevrijden.[5]

 

Samenvattend kom ik tot de slotsom dat het LIFE Model ook in zijn beschrijving van de wijze waarop mensen tot herstel komen, prima aansluit bij de bijbelse boodschap. Het laat zien hoe zeer de mens naar Gods beeld en gelijkenis is geschapen en welke enorme mogelijkheden voor herstel dit (nog steeds) biedt. Toch ziet de theologie verschillende wegen om daar in Gods kracht aan voorbij te gaan. Door de inwoning van de Heilige Geest is een vernieuwing mogelijk die de mens op een andere wijze nooit kan bereiken. Hier wordt pas goed duidelijk dat de processen die het LIFE Model beschrijft een heenwijzende functie hebben en vragen om een verdieping in een relatie met de hemelse Vader.

Lees verder:



[1] In de filosofie is het hedonisme de leer binnen de ethiek die stelt dat genot het hoogste goed is.

 

[2] J. Piper, Verlangen naar God (2005), p. 356.

 

[3]Pneuma is het Griekse woord voor adem of geest. K.J. Kraan, Genezing en bevrijding III — Bevrijding en

 innerlijke genezing (1986), p. 84 e.v.

 

[4] L. Payne, Herstel van identiteit — door genezend gebed (20022). Zij spreekt in dit verband ook wel over

luisterend bidden.

 

[5] Heel bekend is het verhaal van Gottliebin Dittus die na een strijd van enkele jaren totale bevrijding vindt van

boze machten. Een populaire beschrijving hiervan is gegeven door J. van Gijs, Strijd en overwinning van ds. Blumhardt (z.j.).

 

Categorie: Jim Wilder