Emancipatie en de bijbelse positie van de vrouw

EMANCIPATIE EN DE BIJBELSE POSITIE VAN DE VROUW.

Enkele notities van een toespraak van drs. M. Dieperink, theologe en publiciste, gehouden op de lustrumdag van st. Promise. 1985

Omdat wij vandaag het thema hebben van heelheid in gezondheid, wil ik hier twee dingen bespreken. In de eerste plaats: wat is gezonde en wat is ongezonde emancipatie.
In de tweede plaats wil ik het hebben over wat werkelijk een gezonde vorm van heelheid is in een man-vrouw verhouding, en wat een ongezonde heelheid is. Want je vindt daar n.l. ook twee vormen van. Twee visies op emancipatie en twee visie's op heelheid, die ik zou willen onderscheiden. Waar het om gaat is de bijbelse visie op emancipatie en heelheid in de verhouding tussen man en vrouw te verstaan.

Wat verstaan we onder emancipatie?

Het woord emancipatie is afkomstig uit de Romeinse rechtsregel, en de eigenlijke betekenis van het woord is ontvoogding. Voor de jonge Romein hield dat woord in dat hij niet langer onder het gezag van zijn vader stond, maar dat hij volwassen was geworden. Emancipatie betekent in de gewone zin van het woord volwassen Wording. En het begrip emancipatie in deze zin kennen we dus ook uit de bijbel. het gaat er daar om dat wij volwassen worden in ons geloof. Bijv. Paulus zegt in Efeze 4:14: "Dan zijn we niet meer onmondig op en neder, heen en weder geslingerd, onder invloed van allerlei wind van leer, door het valse spel der mensen, door sluwheid die tot dwaling leidt, maar dan groeien wij, ons aaklik hiern de waarheid houdende in liefde in elk opzicht naar Hem toe, die het hoofd is, Christus."

Nu hier betekent mondigheid dat men geestelijk groeit, dat men vaststaat in het geloof, vasthoudt aan de waarheid van Gods wetten, en daardoor ook in staat is om te onderrichten. Deze emancipatie geldt ook voor de vrouw; dat betekent dat de vrouw geestelijk groeit, dienstbaar te zijn aan God, aan haar man en haar naasten.

Nu vinden we een heel andere vorm van emancipatie-denken in de moderne tijd. Deze emancipatie houdt het ideaal in van de autonome mens, de mens die zijn eigen lot bepaalt, onafhankelijk van God of de naaste, of ¸berhaupt van een ander mens. Men houdt niet vast aan Gods wetten, maar men wil zich er juist van ontdoen in de hoop dat men dan vrij is, om te doen wat men zelf wil. De moderne mens wil zichzelf zijn, zichzelf kunnen ontplooien en doen waar hij zelf zin in heeft. En dan wordt dienstbaar zijn gemakkelijk tot een last en zo heeft dienstbetoon voor veel mensen een negatieve klank gekregen. Zo zien we dat er verschillende vormen van emancipatie zijn.

Wat we nu eerst willen onderscheiden is, wat nu precies die vorm van emancipatie is die we op deze manier steeds meer in onze maatschappij zien doordringen en die ook gestalte krijgt in het emancipatiebeleid, zoals het officieel door de regering wordt gevoerd.

Geschiedenis

Om alles te begrijpen wat er gebeurd en wat de achtergronden zijn, moeten we teruggaan naar de historische oorsprong van de vrouwenbeweging in Europa. Als we dat doen ontdekken we een hele bijzondere oorsprong, want op 1 mei 1776 werd in een Beierse stad door een 28-jarige jezuÔet, Adam Weishaupt in het geheim de orde der Illuminaten opgericht. Deze JezuÔet had zich jarenlang in het occultisme verdiept en was in zijn hart een vijand van kerk en het Christendom. Uit gevonden documenten die toevallig aan het licht zijn gekomen, heeft men de volgende richtlijnen ontdekt, waar deze groep naar streefde. Dat is verwerping van regeringen en godsdiensten, in de eerste plaats het Christendom. Voorts de afbraak van de christelijke moraal. Concreet betekent dat de afschaffing van het gezin, het versterken van de tegenstellingen tussen de seksen en het mobiliseren van de vrouw door emancipatie.

Het gaat dus om het verwerpen van de christelijke normen en waarden. Deze Illuminaten hebben een enorme invloed uitgeoefend op de Europese geschiedenis, want zij hebben een plan ontworpen voor de Franse revolutie. Tijdens deze Franse revolutie is de vrouwenbeweging ontstaan, ook vrouwen vochten mee en kwamen op voor hun rechten.

Ook op andere revoluties hebben deze Illuminaten grote invloed gehad, want wie werd lid van deze geheime orde? Karl Marx!! Hij was de inspirator voor de Russische revolutie. Ook tijdens deze revolutie ontstond er een vrouwenbeweging. In feite heeft Karl Marx samen met zijn medewerker Friedrich Engels de basis gelegd voor de feministische ideologie. Volgens Karl Marx was de vrouw de eerste uitgebuite klasse. Hij heeft het idee geÔntroduceerd van vrouwenonderdrukking, en zijn medewerker Friedrich Engels vond het gezin vrouwen-slavernij. Het gezin zelf wordt hier dus aangevallen.

Wat betekent dit? Enerzijds kunnen we vaststellen dat de vrouw in de loop van de geschiedenis, in deze verbroken wereld, onrecht is aangedaan en niet altijd haar talenten kon ontplooien. Maar anderzijds is het merkwaardige dat de diepste, geestelijke oorsprong te vinden is in een ideologie, die niet door vrouwen is uitgedacht, maar door mannelijke intellectuelen, zoals Karl Marx en Friedrich Engels. En deze geest is een geest die zich rechtstreeks keert tegen normen en waarden, deze aanvalt en probeert te vernietigen.

Als we nu de vrouwenbeweging overzien kunnen we die in een paar fasen onderscheiden. Gedurende het begin van deze eeuw ging het vaak gewoon nog om een soort emancipatie; om gelijke rechten van man en vrouw en zijn er best goede ontwikkelingen geweest. Een vrucht van deze ontwikkeling is bijv. geweest het kiesrecht voor vrouwen. Maar aan het einde van de jaren zestig is er een tweede fase, een nieuwe fase gekomen in deze ontwikkeling. Toen is de tweede feministische golf ontstaan en die tijd is een algemene tijd van ommekeer in het denken geweest in Europa. Dat was n.l. de tijd van de Beatles, van de provo's en hippies. Aan de universiteit ontstond belangstelling voor mystiek en oosterse godsdiensten, en ik ben zelf ook een deel geweest van deze beweging. Ik ben zelfs tijdens mijn studie een jaar in India geweest, in een Ashram, een plaats waar onder leiding van een goeroe de Yoga word beoefend. Ik meende in deze zaken een nieuwe inspiratie te vinden. In deze tijd ook is die tweede feministische golf ontstaan die ook nauw met deze beweging samenhangt.

Feminisme

Op het ogenblik zegt men veelal dat we aan het begin staan van een hele nieuwe tijd; dat noemen we dan New Age. Het gaat om een "revolutie van het denken" van de mens, een zachte revolutie. We zien ook dat er een enorme revolutie zich voltrekt in onze maatschappij, in het denken van de mens zoals we dat ook zien in de emancipatie. Men zegt in de New Age dat we na tweeduizend jaar vissentijdperk (het christelijke tijdperk) een nieuw tijdperk binnen treden, dat van de waterman. Dat oude christelijke tijdperk noemt men hard, mannelijk, agressief en dogmatisch. Nu zegt men, moeten de vrouwelijke waarden aan bod komen, de intuÔtieve, zachte vrouwelijke waarden. Zo zien we dat het feminisme een onderdeel word van de hele New Age beweging, en daar ook heel goed inpast, omdat de vrouwelijke waarden zo benadrukt worden.

Je merkt in deze beweging dat men er ook rechtstreeks voor uit komt een enorme afkeer te hebben van de christelijke ethiek. Zo zegt bijv. Rosemarie Ruten een feministisch theologe, wat in de bijbel deugd heette, noemen wij zonde, en wat de zonde heette noemen wij deugd. Ik las in het tijdschrift Mara, het theologische feministische tijdschrift, over echtscheiding. U weet uit de Bijbel dat God echtscheiding een groot kwaad noemt, maar in het tijdschrift wordt echtscheiding een weg tot bekering genoemd. In feite wordt dus de bijbelse moraal omgedraaid, dat is de basis van het feministisch denken.

Twee grote ideologen van het feministisch denken zijn Simone de Bovoir en Marie Daily. Simone de Bovoir, de franse filosofe, heeft afgerekend met de natuur van de vrouw. Volgens haar ben je niet als vrouw geboren, maar door de mannenmaatschappij tot vrouw gemaakt, het is een rollenpatroon wat door de man is opgedrongen. Dat is het basis uitgangspunt van het feministische denken.

Wat ook het feministische denken typeert, is het verzet tegen het gezag van mannen, tegen het patriarchaat. Want als vrouw moet je zelf kunnen bepalen wat je wilt. Zo heeft de Amerikaanse theologe Marie Daily ook afgerekend met de patriarchale God, met de VaderGod, met de God van gezag en normen en ook met de kerk. Zonder er om heen te draaien heeft ze ook verkondigd wie ze dan wel wil volgen, want ook in Christus, in de man Christus, had ze geen vertrouwen meer. Ze heeft in een boek verteld dat de vrouwenbeweging de antichrist wil volgen en zelf wil zijn.

Wat je dus ook merkt, is dat deze tweede feministische golf ook heel sterk bepaald is door het Marxistische denken. Dat klopt natuurlijk als je de oorsprong kent. Bovendien, New Age en Marxisme hebben een gemeenschappelijk belang, dat is n.l. het vernietigen van normen en waarden, om deze te vervangen door een nieuwe manier van denken. Als wij nu zien wat er in het emancipatiebeleid gebeurt in ons land, dan moeten we vaststellen dat deze ideologie hieraan ten grondslag ligt, een marxistische ideologie.

StrategiÎn tot verandering

Wat men wil is dus dat men in de eerste plaats de eigen aard van de vrouw gaat aanvallen en bovendien probeert de bijbelse scheppingsorde te doorbreken en de christelijke normen en waarden om te draaien. In het voorontwerp van het beleidsplan emancipatie in 1981, uitgekomen onder leiding van Hedy d'Ancona die nu minister is geworden van welzijn en volksgezondheid, geven schrijvers zelf te kennen dat men uitgaat van de marxistische maatschappijanalyse. Wat houdt dat nu concreet in? In de eerste plaats zegt men dat het huidige gezinsleven zoals dat eeuwenlang in onze maatschappij heeft gefunctioneerd als een instelling van God moet verdwijnen. In plaats daarvan moet er een individualiseringsproces komen.

Volgens Simone de Bovoir is het huwelijk gevaarlijk voor de vrouw, omdat het haar de zelfstandigheid zou ontnemen en haar afhankelijk zou maken van de man. Zo rekent ze af met de Bijbelse gedachten dat de vrouw geschapen is als een hulp, dat wil zeggen, dat het bij haar wezen hoort om een aanvulling te zijn, om met de man te kunnen functioneren. Zij wil dat je als vrouw op je zelf staat en gewoon jezelf bent, onafhankelijk van de man. Zo wordt hier een stuk bijbelse scheppingsorde doorbroken, omdat de vrouw niet puur voor zichzelf geschapen is, maar voor de naaste, voor de man, om dienstbaar te zijn. In de huidige wetgeving worden ook echtparen steeds meer beschouwd als twee op zichzelf staande individuen. Zo zien we dat daarin de eenheid tussen man en vrouw steeds meer wordt doorbroken. In de tweede plaats neemt dit individualiseringsproces zulke vormen aan dat het betrekking heeft op de diepste relatie tussen man en vrouw.

De liefdesrelatie die er bestaat tussen man en vrouw wordt door deze trend aangevallen. Het huwelijk wordt tot een machtsstrijd gemaakt. En ook dat is een gevolg van het denken van Karl Marx, want hij heeft de klassenstrijd geschapen en ook de strijd tussen man en vrouw. Hij verdeelde de mensheid in twee klassen. De onderdrukkers en de onderdrukten. In de relatie man-vrouw zijn de mannen de onderdrukkers en de vrouwen de onderdrukten. Dus wij moeten nu onder die onderdrukking zien uit te komen en voor onze eigen rechten gaan opkomen. In het hele emancipatiebeleid wordt ook niet over liefde gesproken. De sociologen zeggen dat we de liefdesmythe moeten vergeten tussen man en vrouw. We moeten het huwelijk beschouwen als een arbeidsorganisatie. Daarom moeten man en vrouw allebei hun eigen geld verdienen. Het huwelijk is een contract en als dat niet bevalt, moet je er gelijk een einde aan kunnen maken. Dat kan als je beiden je eigen geld verdient. Dat is dus ÈÈn van de motieven achter de economische zelfstandigheid van de vrouw, die men wil introduceren vanaf 1990.

In de derde plaats merk je dat er ook een band wordt doorgesneden tussen moeder en kind. Want de vrouw moet werken en het kind moet naar de crËche. Volgens Hedy d' Ancona zijn kinderen ook staatseigendom en moet de eerste verantwoordelijkheid voor de opvoeding van kinderen bij de overheid liggen. En vervolgens dan moet deze verantwoordelijkheid worden gedelegeerd aan de ouders. Volgens haar wordt de ontplooiing van de kinderen in de kiem gesmoord door hen bij de moeders te laten. En het privÈ-eigendom als kinderen kan leiden tot machtsmisbruik. Ze mogen dus wÈl in handen komen van mensen die de crËche leiden. Iedereen echter die een normaal gezond verstand heeft, weet hoe belangrijk de band is tussen moeder en kind, speciaal in de eerste jaren. Die gedachte wordt hier dus weer omgedraaid. De aanval richt zich op het bestaan van de huisvrouw. In de bijbel zien we dat de vrouw heel speciaal de vrouw van het huis is. Een nauwe verbintenis tussen de vrouw en haar huis. Ze is geschapen om beheer te voeren over haar huis, en ze zorgt dus ook voor haar gezin. Deze band wordt nu juist doorgesneden.

Een ander principe in het marxisme is dat het gaat om de sociale status van de mens. Het is belangrijk dat je een betaalde baan hebt, want anders ben je als mens niets waard. Hier is de ethiek niet gebaseerd op het dienen van de ander, maar om de machtspositie die je in de maatschappij bekleed.

In de vijfde plaats gaat het marxistisch denken uit van het gelijkheidsdenken. Ieder onderscheid wordt verklaart tot discriminatie. Dus ook het verschil tussen man en vrouw, ieder verschil moet in dit denken verdwijnen. Er mag geen verschil zijn tussen wat de man doet en wat de vrouw doet. Daar vinden we een van de grote verschillen met het denken in de bijbel. In de bijbel zijn man en vrouw ook volstrekt gelijkwaardig als beeld van God, maar ze zijn niet gelijk. Ze hebben allebei een eigen plaats en positie. In het moderne denken wordt de vrouw tot kopie van de man. De eigen natuur van de vrouw wordt geweld aangedaan.

Er ontstaat door de verbinding van het feminisme met het nieuwe-tijd-denken een ideaal mensbeeld. Een mensbeeld dat men androgie noemt. Dat betekent dat je als vrouw "heel" in jezelf moet zijn. Dat je eigenlijk zowel man als vrouw moet zijn. Je moet het mannelijke en het vrouwelijke in jezelf verwerkelijken. En dat is het begrip heelheid van de mens in dit emancipatie denken. In dit denken is het niet meer zo dat man en vrouw elkaar aanvullen, want als man heb je geen vrouw meer nodig en omgekeerd. Je moet het allemaal in jezelf weten te vinden. Dat ideale beeld vindt je ook in de moderne literatuur.

De normen en waarden worden omgedraaid. Dat begint al bij de kinderen in het onderwijs. Daar wordt begonnen met roldoorbrekend onderwijs. Jongens moeten met poppen leren spelen en meisjes met auto's, om dat zogenaamde onderscheid tussen man en vrouw af te breken. De vrouwelijk natuur zou niet bestaan. Zo zie je ook een veranderde houding ten aanzien van het moederschap. In de Bijbel is het moederschap een zegen van God. Dat wordt in het feminisme bijna tot een vloek, want het stoort je in het maken van een carriËre. Ook in het emancipatiebeleidsplan wordt er gesproken over de belasting van kinderen.

Er wordt een tegenstelling geschapen tussen man en vrouw. Ze hoeven elkaar niet meer aan te vullen, maar er ontstaat een concurrentie strijd: Wie heeft de meeste macht?

Gevolgen en een bijbelse weg

De vraagt komt nu op: Hoe moeten we dit denken beoordelen? Is het juist of niet juist? We hebben al gezien dat er een principieel verschil is met het bijbelse denken. Ik vraag me af of vrouwen als gevolg van dit emancipatiedenken ook werkelijk gelukkig worden. Een hoogleraar uit Nijmegen, Christine Brinkgeven, maakte zich zorgen om de neveneffecten van de emancipatie. Zij heeft gezegd dat vrouwen tussen de 35 en 45 jaar zich ondanks de emancipatie niet echt bevrijd voelen.

Nieuwe zorgen en dwanggevoelens maken haar het leven zuur. Veel vrouwen worden geplaagd door schuldgevoelens, faalangst en overbelasting. Het emancipatieproces schept velerlei psychische problemen. Wat is hiervan de reden? Waarom worden vrouwen niet werkelijk gelukkig? Je maakt eerder mee dat ze ongelukkig zijn. In feite is het zo dat waar de emancipatie ver voortgeschreden is, iedereen ongelukkig is. De vrouwen zijn ontevreden. De mannen zoeken hun steun in mannenhuizen, want ze zijn hun identiteit als man kwijt. Veel kinderen plegen tegenwoordig zelfmoord of hebben last van psychische problemen.

Emancipatie is niet de weg om gelukkig te worden. Dat maakt de bijbel duidelijk. Ze hebben namelijk Gods ethiek, Gods orde omgedraaid. Want wat men in het moderne denken doet, is de aandacht op zichzelf richten, het gaat om je zelfontplooiing. Gods ordening is precies andersom. Als je je ten dienste stelt van de ander wordt je daardoor zelf gezegend. Dan kun je groeien en een kind van God worden, Maar het begint ermee dat we God en onze naaste liefhebben. Dat is het hart van de christelijke ethiek. Daardoor worden we geestelijk echt vrij. In de emancipatie begint men aan de verkeerde kant en dat kan nooit tot werkelijke bevrijding, tot heelheid leiden.

Nu komen we er aan toe de vraag te stellen: Wat is werkelijk bijbels gezonde emancipatie? Welke principes stellen we hier tegenover?

Het eerste principe is dat man en vrouw samen staan in hun dienstbetoon, en daarin ook een zijn. De eenheid en het samenwerken moet dus voorop staan. Daarnaast is er ook verscheidenheid. In dat samenwerken leveren beiden hun eigen bijdrage. Een man als man, een vrouw als vrouw. In de bijbel merk je dat er bepaalde taken zijn, die aan de man zijn voorbehouden. B.v. in het oude testament was er geen vrouwelijke priester. Het moederschap is aan de vrouw voorbehouden. In de bijbel zien we dat de man de hoofdverantwoording draagt. Paulus zegt ook: In Adam zijn alle mensen gestorven, niet in Eva. Aan de andere kant zien we dat de vrouw toch ook wel medeverantwoordelijk is, en dus ook de mogelijkheid moet hebben medeverantwoordelijkheid te dragen. Dit mag niet worden uitgeschakeld.

Hoe komt dat in het gezin tot zijn recht. Samen hebben man en vrouw voor het gezin te zorgen. God heeft een soort taakverdeling geschapen. De vrouw zorgt op een andere manier voor het gezin dan de man. De man doet dat door het werk buitenshuis, te zorgen voor brood op de plank. De vrouw doet dat in huis, praktisch. Door het eten te bereiden, door voor het huis te zorgen. Op deze manier vullen man en vrouw elkaar aan.

Hoe functioneren man en vrouw in de kerk en in de samenleving? Daar zien we ook weer hetzelfde principe. Eenheid en verscheidenheid. Samen hebben man en vrouw deel aan het drievoudige ambt van de christen, te weten priesterlijk, profetisch en koninklijk. In 1 Tim.2:11 vinden we een principiÎle tekst van Paulus, die natuurlijk veel ergernis opwekt bij moderne vrouwen. Er staat: "Een vrouw moet zich rustig in alle onderdanigheid laten onderrichten. Maar ik sta niet toe dat een vrouw onderricht geeft of gezag voert over de man. Ze moet zich rustig houden. Want eerst is Adam geformeerd en daarna Eva. Want Adam heeft zich niet laten verleiden, maar de vrouw is door de verleiding in overtreding gevallen. Doch zij zal behouden worden kinderen ter wereld brengend, indien zij blijft in het geloof, liefde en heiliging."

Eerst zegt hij wat de vrouw niet hoeft te doen en gaat hij in tegen de emancipatiegeest van zijn tijd. Dat wil nog niet zeggen dat de vrouw nooit mag spreken. Maar hij wijst op de werkelijke emancipatie roeping van de vrouw, die bestaat in geloof, liefde en heiliging. En dat is een enorme opdracht, de grootste opdracht in kerk en samenleving. Ik heb hier niet de tijd dat concreet uit te werken, maar we zien in deze principes dat man en vrouw elkaar aanvullen. Heelheid heeft in de bijbel een heel andere inhoud dan in het moderne denken. In het moderne denken betekent heelheid dat de mens in zichzelf volledig wordt, dat hij puur op zichzelf en in zichzelf gericht is. Hij heeft de ander niet meer nodig. De bijbel gaat niet van dit individualistisch standpunt uit, maar van het gemeenschaps-standpunt. Heelheid betekent dat je als man en vrouw een eenheid bent. En ook in het lichaam van Christus, de gemeente. Dat is de eenheid. Binnen die eenheid functioneert ieder op zijn eigen plaats. Het moderne gelijkheidsdenken schakelt alle verschillen uit, alsof je allemaal het zelfde zou moeten doen en wezen.

Tenslotte wil ik nog wat voorbeelden geven hoe je als vrouw je taak kunt vervullen. EÈn van de dingen die bij die heiligende taak hoort is het gebed. In deze maatschappij staan we in een strijd, waarin we voor het evangelie op moeten komen tegen het verval van waarden. Dit is geen strijd als de marxist tegen mensen of tegen maatschappelijke structuren, maar een geestelijke strijd. Een gebedsstrijd. Daar mogen we als vrouw ook een taak in hebben. In de bijbel is het de eerste taak van de weduwe, het gebed.In ons land is er een immense nood. Mensen met geestelijke en psychische nood. De vrouw heeft vaak een intuÔtie om ook pastoraal te helpen en bijbels gezien is ze er volledig toe gerechtigd om in al deze noden te helpen.

Ook wat het huis betreft. Bijbels gezien is het huis een plaats van gastvrijheid, een open huis, een plaats ook van evangelisatie. De vrouw kan daar een hele sociale rol in bijdragen. Zo is er ook de moderne problematiek van de crËches. Als vrouw wordt je er steeds meer toe gedwongen om te gaan werken. Als dat niet hoeft dan geldt de hoogste prioriteit toch voor de kinderen. Maar laten we zorgen voor christelijke crËches. Vrouwen kunnen leren daar op in te spelen.

Ook kun je als vrouw op een gewone natuurlijke wijze evangeliseren. Niet proberen de man na te bootsen. De velden zijn wit om te oogsten, en daar hebben man en vrouw dezelfde taak, te getuigen, maar daarbij onze eigen vrouwelijke natuur te bewaren.

 

Zie ook : klik hier

Categorie: Christelijke medische ethiek