Individualisme

Zo breed en veelzijdig als het begrip Individualisme is, zo veelzijdig is ook dit artikel.

Het is al enige jaren geleden, maar ik zat verbijsterd te kijken naar een reportage over de trekmier. Miljoenen exemplaren trokken in een lange colonne op strooptocht. Niets en niemand werd ontzien. Alles wat maar enigszins eetbaar was werd kaal gevreten. Geen enkele barriËre kon hun opmars stoppen. Er werd zelfs gefilmd dat de mieren een klein bergstroompje moesten oversteken. Zonder aarzeling liepen de mieren aan de spits van de colonne het water in en verdronken daar. Maar ze hoopten daar op en vormden op den duur een dammetje, waar overheen de rest van de colonne de trektocht kon voortzetten. De enkelingen offerden zich op voor de gemeenschap.

Dat dieren dit instinctief doen, daar kijken we niet van op, maar dat mensen als individuen zich opofferen voor de belangen van hun volk, dat geeft ons meer te denken. Een voorbeeld hiervan zijn de zelfmoordcommando's van de japanners tijdens de 2e wereldoorlog, maar ook vandaag de dag nog de Palestijnse jongeren die hun leven inzetten ten behoeve van hun volk. Daarnaast horen we van mensen die in hongerstaking zo ver gaan, dat ze het met de dood moeten bekopen. Over cultuurverschillen gesproken. Dit is zo ongeveer het tegenover gestelde van het hier besproken individualisme.

Hot item

Als we van mening zijn dat individualisme alleen een 'probleem' van deze tijd is hebben we het mis. De discussie over de verhouding tussen de rechten van de enkeling en de belangen van de gemeenschap heeft een lange geschiedenis. Het was al een 'hot item' in de dagen van de grote Griekse wijsgeren. Ds. Pop schrijft over "De enkeling en de gemeenschap in Griekenland" het volgende: 'In tegenstelling tot het oude Oosten, dat collectief dacht en leefde, heeft Griekenland oog gehad voor het eigen recht en het eigen leven van de enkeling. Men heeft er echter ook de gevaren gezien van een al te sterke nadruk op de rechten van de enkeling. Daarom heeft men hem zorgvuldig ingebouwd in de gemeenschap, die hem niet alleen begrenst doch ook beschermt. De Griek kende de spanningen, die tussen enkeling en gemeenschap gewoonlijk rijzen en die aldus te formuleren zijn: De enkeling gaat onder als hij losraakt van de gemeenschap; de gemeenschap kan niet bestaan, als zij opgelost wordt in enkelingen, die voor zichzelf leven.

In de ontwikkeling van de Griekse cultuur zijn verschillende fasen te zien:

a) het Griekse leven was aanvankelijk een stam-leven; alle bezit behoorde aan de stam en stond alle stamgenoten ten dienste. Privaat bezit was er niet. De enkeling ging op in de gemeenschap.

b) Dan ontstaat binnen de stam het privaat-bezit. (tijd van Homerus) Het zijn de familie-hoofden, die met hun aandeel (kleros) in het grondbezit, doen wat ze willen. In deze periode komen er rijken (polykleros) en armen (akleros = bezitloze).

c) de sociale spanning wordt gevoeld. Het inzicht rijpt dat hier een probleem ligt. De vraag naar de beste maatschappelijke orde komt op; allerlei theorieÎn ontstaan. Enkele daarvan:

d) Plato ontwerpt in zijn 'Politeia' (de Staat) een ideaal staat. Hij laat zich daarbij niet leiden door economische, maar door zedelijke motieven. Daarom wordt deze staat gekenmerkt door de overwinning van het natuurlijke egoÔsme en door het dienstbetoon van elk aan het algemeen welzijn. Het privaat bezit is er afgeschaft, want dat is de bron van alle kwaad.

e) Plato zag het onuitvoerbare van deze ideaal-staat wel in en maakte toen een ontwerp van de beste-op-ÈÈn-na in zijn Nomoi (= wetten). Daarin is niet alle privaatbezit afgeschaft, doch wel zijn alle grond en grote bezittingen tot staatseigendom gemaakt. De belangen van de gemeenschap gaan voor die der enkeling.

f) Aristoteles denkt individualistischer. Hij zoekt naar een compromis tussen de belangen van de enkeling en de gemeenschap. Hij eist een bestaansminimum voor allen, maar niet gelijkheid van allen. Hij verdedigt het privaat-bezit. Vooral verzet hij zich ertegen dat de staat door de wetgeving de gemeenschap dwingend aan de enkeling zou opleggen. Hij verwacht niets van dwang of terreur, maar alles van opvoeding.

g) De Cynici gaan uit van de stelling: alles is voor allen geschapen; daarom zijn alle gaven der natuur gemeenschappelijk bezit. Dat alleen is de rechte orde. Wie iets van wat de natuur alle mensen biedt voor zichzelf alleen houdt, pleegt diefstal. 'La propriÈtÈ c'est le vol', eigendom is diefstal. De cynici gaan daarom bedelend door het land, om terug te eisen wat hen ontstolen is. Later verzachten zij deze radicale houding tot een sociaal program.

h) De Stoici gaan er ook van uit, dat de oorspronkelijke natuurtoestand goed was, omdat men toen alles gemeen had. De hebzucht heeft alles bedorven. Verbetering kan slechts komen, doordat de mensen weer gaan beseffen, dat zij als kinderen Gods allen broeders zijn. Dan zullen zij zich ook als broeders gaan gedragen. Daarom legt de Stoa zich toe op de aankweking van broederlijk gemeenschapsbesef. Niet een uitwendige ordening, maar een innerlijke verandering moet betere verhoudingen brengen.

Her-ijking?

Blijkbaar hebben de Stoici met hun innerlijke verandering tot een broederlijk gemeenschapsbesef geen blijvend resultaat geboekt, want in alle hevigheid steekt eind vorige eeuw het individualisme de kop op. Maar let op; in de zomer van 1994 schreef Wim Kok in de regeringsverklaring van het eerste paarse kabinet: "De leidende gedachte in dit program is de her-ijking van de verhouding tussen gemeenschappelijke regelingen en eigen verantwoordelijkheid."

Dus ook hier gaat het over de belangen van de gemeenschap en het individu. Het paarse kabinet wordt echter verweten tal van maatregelingen te hebben genomen ten gunste van het individu, maar niet altijd in het belang van de gemeenschap. De stichting 'Stop de uitverkoop van de beschaving' zet een aantal feiten op een rijtje:

  • in 10 jaar tijd een verviervoudiging van het aantal miljonairs
  • een groeiend aantal kinderen dat opgroeit in armoede
  • groei van het Bruto Binnenlands Produkt (BBP) met 42 % in 25 jaar
  • daling van het % van het BBP dat uitgegeven wordt aan gezondheidszorg van 9,4 in 1994 tot 8,6 in 1998
  • groeiende vraag naar zorg door de vergrijzing en langere wachtlijsten bij zorginstellingen
  • daling van het % van het BBP dat uitgegeven wordt aan onderwijs van 7% naar 5.1% in de afgelopen 10 jaar

De stichting kan moeiteloos meer cijfermateriaal verschaffen op het gebied van veiligheid, milieu, openbaar vervoer, justitie, waaruit steeds hetzelfde beeld naar voren komt: terwijl de rijkdom (privÈ-bezit) in Nederland toeneemt, dalen de bestedingen voor de gemeenschappelijke voorzieningen, in ieder geval als % van het BBP.

Dit alles is het gevolg van een beleid van decentralisatie, privatisering, deregulering, commercialisering, budgettering, verzelfstandiging en marktwerking. Zaken van gemeenschappelijk belang, die voorheen onder verantwoordelijkheid van de overheid vielen, worden nu overgelaten aan de werking van de markt. Maar achter de werking van de markt staat altijd het belang van een individu. Wie behartigt nog het algemeen belang, als de nationale overheid dat niet meer doet, en ook steeds meer zeggenschap moet overhevelen naar de Europese Unie? De ontrafeling van het kleed, dat de publieke zaak heet, treft op den duur onvermijdelijk ook het individu.

Samen en toch alleen

Individualisme. Het heeft vele verschijningsvormen en in alle mogelijke en ondenkbare situaties kom je het tegen. Enkele fragmenten uit de Volkskrant van vrijdag 23 december 2001, onder de titel: De grenzen van het IK;

  • "De overheid eist dat kinderen op school tegenwoordig individueel les moeten krijgen. Ouders die alleen oog hebben voor het belang van hun kind, maar voor het verdere complexe samenspel op de school geen oog hebben. Conclusie van de leerkracht: de gemeenschapszin bij kinderen valt best mee, maar bij veel ouders heeft de individualisering toegeslagen."
  • "Met de komst van de T.V. behoort een goed gesprek langzamerhand tot de verleden tijd. Een gesprek wordt sowieso lastig, want dan heb je iemand nodig die luistert. En waar vind je nog zo iemand. Iemand die nog tijd heeft voor een zieke vriend, een buur in nood, een vereniging. Iemand die niet bezig is met ik."
  • "De individualisering van de mens, het denken en doen is van alle tijden. Het is het gevolg van het kwaad in de mens. Vele mensen denken dat er eens een nieuwe aarde ontstaat met een goede gezonde samenleving. Maar ik vrees dat dat nooit zal gebeuren. CarriËredrift, bezitsdrang en geldzucht maken het kwaad in de mens meer en meer wakker. Uit een langdurige levenservaring meen ik dan ook de volgende uitspraak te mogen doen: 'Armoede bindt mensen, overal en ten allen tijde; welvaart verwijdert mensen en leidt tot vermindert welzijn.'"
  • "'s Morgens om kwart voor acht tussen een groep studenten op het perron in Utrecht. Niemand zegt wat, niemand interesseert zich voor de ander, niemand schijnt dat erg te vinden. In de trein haal ik een boekje van Mart Smeets uit mijn tas en verstop me in de mooi geschreven sportverhalen. Na een kwartier word ik in een flits uit mijn schijnwereld gehaald. Waarom is iedereen altijd zo stil in de trein? Waarom niemand die zijn bek opentrekt? Aan haar werkmappen te zien, was het een jonge kunstenares die even een poging tot een gesprek waagt. De met 25 mensen gevulde coupe keek nieuwsgierig wie er zo brutaal was de aangeleerde stilte te doorbreken. Maar niemand die haar vragen beantwoordde. Niemand die zich bij haar aansloot. Ook ik dook weer in de belevenissen van mijn sporthelden. Samen en toch alleen."
  • Vroeger was alles de schuld van 'het kapitaal'. Tegenwoordig krijgt de 'individualisering' de schuld van alle ellende in de maatschappij. Je kunt het zo gek niet bedenken zinloos geweld, voetbalvandalisme, criminaliteit, BSE, RSI, stress, pornografie, commercie, kindermoord het ligt allemaal aan de individualisering."
  • "Het zelfbeschikkingsrecht strekt zich inmiddels uit over leven en dood. Het rechtvaardigt het krijgen van een kind tot elke prijs. Of je nu hetero of homo, vruchtbaar of onvruchtbaar, oud of jong, alleenstaand of samenwonend bent, wat houdt je tegen als je een kind wenst? In elk geval niet het belang van het kind zelf, noch dat van eventuele eicel- of spermadonoren, noch de vraag en aanbodspiraal die door de claims van zelfbeschikkers op gang wordt gebracht en van de medische praktijk een industrie maakt."
  • "Voor de sociale gevolgen van de uitoefening van zijn individuele rechten voelt de zelfbeschikker zich niet verantwoordelijk. Dat de integriteit van de medische stand onvermijdelijk wordt aangetast wanneer doden tot de gewone beroepsuitoefening gaat behoren, interesseert de doodsverlanger niet."

In de week dat de miljoenennota werd gepresenteerd, verscheen ook in de Telegraaf een artikel dat vraagtekens zet achter onze huidige maatschappij. Enkele citaten uit: "Is dit alles ...? "

  • "We slagen er steeds minder in een verbinding te maken tussen onze privÈ wereld en onze gemeenschappelijke wereld."
  • "We zijn geÎmancipeerd, mondig, zelfbewust en onafhankelijk. Maar steeds vaker merken we dat de gewone dingen die in het sobere Nederland zo vanzelfsprekend waren : gezelligheid, onderlinge zorg, solidariteit, betrokkenheid, veiligheid, ja, zelfs afhankelijkheid, nergens te koop zijn."

Nederland B.V.

Waar gaat het heen? Waar loopt het op uit? We hebben inmiddels een rijke historie opgebouwd van tal van ideologieÎn en stromingen, die opkwamen en weer ondergingen. Een omslag in het denken van de mens, een cultuuromslag is niet altijd even rooskleurig verlopen. Menige revolutie heeft aan heel wat mensen het leven gekost. Nog niet zo lang geleden stonden twee ideologieÎn, twee systemen tegenover elkaar.

Enerzijds het communisme, dat streeft naar een samenleving met een gemeenschappelijk bezit van productie- en consumptiegoederen. De gemeenschap verdeelt 'werk' afhankelijk van de bekwaamheid en voorziet in noden afhankelijk van de behoeften die er zijn.

Daar tegenover stond het kapitalisme. Dat is een economisch systeem, waarbij individuen of firma's goederen produceren en verhandelen middels een complex netwerk van prijzen en markten. Hoewel wordt voorgedaan dat het kapitalisme het welzijn van allen op het oog heeft, omdat de rijkdom van een ieder geleidelijk zou toenemen, is het toch in wezen individualistisch. Zeker na de enorme fusiegolf in de vorige eeuw komt het grote geld steeds meer in handen van de enkele multinationals.

Het behoort ook tot het wezen van het kapitalisme dat er een blijvende groei moet zijn. Stilstand is achteruitgang. Geld moet rollen, steeds sneller, steeds meer. Nieuwe markten worden opengebroken, nieuwe behoeften worden opgewekt bij de consument. Kapitalisme wordt een mondiaal systeem. De grote ramp in dit verhaal is dat ook de overheid in Nederland de zijde heeft gekozen van de 'groot-grond-bezitters' door van allerlei gemeenschappelijke voorzieningen winstzoekende ondernemingen te maken, waarbij dus niet de zorg voor en de dienst aan de gemeenschap voorop staat, maar het geldelijke profijt voor de eigenaar. 'Vadertje Staat' is geworden tot 'Nederland B.V.' We hebben het maatschappelijk belang ingeruild voor individueel geldelijk gewin.

Mentaliteit

In veel artikelen en publicaties met als onderwerp 'Individualisme' komen twee punten telkens naar voren:
1) kritiek op de overheid, ze krijgt de schuld dat ze niet goed meer zorgt voor haar burgers; en
2) de mens is egoÔstisch en kortzichtig en alleen bedacht op het eigen welzijn. Er moet een mentaliteits-verandering optreden. Maar hoe doe je dat?

Deze vraag te stellen is gemakkelijker dan ze te beantwoorden. Klaas de Boer stelt het volgende in zijn artikel: Individualisme - socialisme - kapitalisme: "Er zal consequent gewerkt moeten worden aan het doen blijken dat een individualistische moraal ongunstig is voor het welzijn van alle individuen, en een socialistische moraal alleen maar gunstig, anders mag zij niet socialistisch genoemd worden. En dit is alleen mogelijk door de leer waarbij de rechten van het individu boven die van de gemeenschap gaan, te doen vervangen door de leer waarbij de rechten van individu ontleend worden aan de gezamenlijke rechten. ... Het probleem is dat het vervangen van de individualistische denkwijze alleen slaagt wanneer de mensen daar zelf het nut en de noodzaak van inzien."

Een poging om dit concreet in te vullen vinden we bij de Vlaamse Christen Democraten. Ook daar wordt het probleem van het individualisme herkend en tevens de noodzakelijkheid gezien daar een antwoord op te geven. " Er is verzet nodig tegen het 'pure' individualisme, tegen de mentaliteit van alles-kan-en-alles-mag zonder het minste respect voor de anderen en zonder een bewustzijn van rechten en plichten tegenover elkaar. Wij willen mÈÈr burger-, gemeenschaps- en verantwoordelijkheidszin. Die zijn het cement voor nieuwe sociale samenhang en voor de opbouw van een enthousiaste, positieve samenleving. .....

De samenleving staat op een cruciaal kruispunt: na de sociale correctie (sociale zekerheid), na de ecologische correctie (milieu) is het nu tijd voor een fundamentele menselijke correctie.

De menselijke waardigheid steunt op twee basisprincipes:
A) eigenheid, elk mens is uniek; en B) verbondenheid, ieder mens is verbonden."

Er wordt in onze tijd vaak gesproken over rechten van de individuele mens. De hier genoemde rechten zijn het zeker waard om voor te strijden: "Zonder er in te geloven dat we juridisch kunnen compenseren wat menselijk ontbreekt, willen we toch de volgende rechten beter ontwikkelen:

Meer mens

Het laatste citaat uit het bovengenoemde program betreft de nieuwe houding in de strijd tegen het individualisme: "Vanuit een diepgewortelde, maar bijzonder actuele visie, willen we een nieuwe houding ontwikkelen. Optimistisch en geÎngageerd. Wij willen het politieke debat voeren over een aantal menselijke waarden die nu schromelijk worden onderschat. Onze doelstellingen willen we verder concretiseren, zodat iedereen ze kan beleven:

  • meer TIJD: tijd voor zichzelf, tijd voor elkaar, tijd voor gezin en familie, tijd voor ontspanning en rust, tegen de stresserende druk van een economische rationaliteit die geen enkele ruimte laat
  • meer HOOP: tegen de onzekerheid, de angst, de verzuring en het pessimisme: ons vertrouwen in de mens verzet bergen van wantrouwen, onverschilligheid en eenzaamheid; mÈÈr menselijke zekerheid die nieuwe dromen mogelijk maakt
  • meer THUIS: christen-democraten willen dat elke mens zich thuis voelt in zijn familie, op zijn werk, in zijn buurt, in zijn vereniging, in Vlaanderen en in Europa
  • meer STIJL: meer creativiteit en integriteit, minder brutaliteit en smakeloosheid, meer oog voor behoorlijk bestuur en voor de manier waarop we met elkaar samenleven

Voor ons moet het in de samenleving en in de politiek altijd om ëmeer mensí gaan. Vanuit dit perspectief komen we vandaag tot het schema van een nieuwe, evoluerende synthese tussen verschillende oude en nieuwe breuklijnen. De waarden die wij bepleiten kunnen zowel door christenen als niet-christenen gedeeld worden. De christen-democratie is een beweging met christelijke inspiratie (wat iets anders is dan een katholieke of een kerkelijke aanhorigheid). De christen-democratie staat open voor iedereen die wil dialogeren over de waarden die we verdedigen.

Wij willen mensen steunen in hun persoonlijke ontwikkeling en in hun relatie met anderen. Wij zetten ons af tegen het libertaire denken en handelen van paars-groen. Elke mens heeft recht op respect en solidariteit. Elke mens heeft nood aan verbondenheid en vertrouwen. Als moderne waardenpartij willen wij de samenleving mee sturen en richting geven, in plaats van er passief de gevolgen van te ondergaan. De Vlaamse christen-democraten hebben een positief mens- en maatschappijbeeld, dat mensen steunt in hun zoektocht naar identiteit, verbondenheid, geluk en volwaardige ontplooiing."

PrivÈ-bezit

Als we als christenen praten over individualisme wordt vaak verwezen naar de woorden van de Here Jezus uit Mattheus, waar Hij als een van de tekenen van de eindtijd noemt, dat de liefde zal verkillen. Waar blijft de zorg voor elkaar? Mensen vereenzamen in bejaardencentra, de zorg wordt uitbesteedt aan betaalde hulpverleners, we zijn zelf druk met carriËre te maken. Ook christelijke gemeenten wordt verweten dat daar warmte en de aandacht voor elkaar ontbreken.

Hoewel ik genoeg voorbeelden ken die het tegendeel bewijzen, is het wel zo dat ook christenen 'besmet' worden door de tijdgeest, beÔnvloed worden door het wereldse denken. We hebben een caravan, dus we moeten op vakantie; we hebben een T.V., dus we moeten programma's bekijken; we hebben een dure sporthengel, dus we moeten gaan vissen; we hebben een camera, dus we moeten alles filmen; we hebben een huis, dus we moeten verbouwen; we hebben een auto, dus moeten een eind gaan rijden; we hebben een computer, dus we moeten internetten; we hebben van alles en we zijn zo druk bezig met al onze bezittingen dat we elkaar, de ander vergeten.

Van de eerste gemeente staat: "ze hadden alles gemeenschappelijk". Het is bekend dat in die tijd toch ook iedereen zijn eigen huis had, zijn eigen bedrijf, e.d. De christelijke gemeente vormde niet een soort leefgemeenschap binnen de maatschappij, maar de christenen lieten medechristenen delen in wat zij hadden, zodoende dat niemand gebrek had. PrivÈ-bezit werd aangewend om de bezitloze, de arme te onderhouden. De drijfveer hiertoe was de liefde van Christus. Zoals het ook beschreven staat in Handelingen gebeurde dit niet uit een van bovenaf opgelegde verplichting, maar het gebeurde spontaan. Ze waren ook druk met hun bezittingen, maar dan om ze uit te delen aan de ander. ( Hand.4:32-37)

Het ontplooiende individu

De Here God heeft ons mensen gemaakt als individuen, als unieke schepselen. Uniek in onze persoonlijkheid, in ons innerlijk, in onze relaties, in onze potenties, in onze ontwikkeling. Te midden van de massa heeft God ons op het oog. Hij wil ons individueel gebruiken. Elk lid van het lichaam heeft zijn eigen plaats. De Here God heeft een plan voor ons leven van dag tot dag. Kan het nog mooier, nog persoonlijker, nog individualistischer.

Zelfontwikkeling staat hoog op de agenda van het onderwijs in ons land, zelfontplooiing krijgt steeds meer een plaats in het bedrijfsleven, maar ook in de christelijke gemeente is steeds meer aandacht voor individuele ontplooiing. Iedere gelovige heeft met zijn bekering niet alleen de gave van de Geest ontvangen, maar ook geestelijke gaven. Steeds meer evangelische gemeenten gaan gaven-gericht werken. Er worden cursussen belegd om te ontdekken welke gaven men heeft, zodat die ontwikkeld kunnen worden. Er is een ongekend groot potentieel aan natuurlijke- en geestesgaven. Wat zou er tot stand gebracht kunnen worden, als elke christen maar 50% van zijn potentieel in zou zetten!!

Wel moet goed bedacht worden wat het doel is. In 1.Kor.12:7 wordt uitdrukkelijk gezegd dat de openbaring van de Geest wordt gegeven 'tot welzijn van allen'. De rode draad door heel 1.Kor.14, over de plaats en manifestatie van geestesgaven, is dat het stichtend moet zijn en tot nut van de gehele gemeente. Niet alleen maar opdat de enkeling zich kan profileren. Het belang van de gemeenschap gaat hier boven dat van de enkeling.

Niet de gemeente moet ten dienste staan van de enkeling, die daar een plaats vindt om zich te ontplooien. Maar de enkeling dient God in de gemeente. Daartoe heeft God hem gaven gegeven, om Hem te dienen. Het is geweldig als God verheerlijkt wordt, doordat de christen door Hem gebruikt wordt met de hem toevertrouwde gave op het juiste moment op de juiste plaats naar de wil van God. Uit Hem en door Hem en tot Hem. (Rom.11)

Maar het is een kwalijke zaak als we als christenen niet de bereidheid hebben om in de gemeente te dienen, omdat de stoelen klaarzetten nu eenmaal niet mijn gave is. Of als we niet bereid zijn om een alleenstaande op te zoeken, want we zijn te druk met het ontplooien van onze gave en te druk met belangrijk geestelijk werk.

Slot

Nog vele bladzijden zouden vol geschreven kunnen worden met allerlei zinnige en onzinnige zaken over 'individualisme'. In de eerste hoofdstukken van de Bijbel vinden we fundamentele uitspraken over ons mens-zijn. Al direkt aan het begin (Gen.2:18) zegt de Here God dat het niet goed is voor de mens om alleen te zijn. Hoewel Adam leefde in gemeenschap met God, waarvan wij zouden zeggen dat dat toch voldoende moet zijn de Here God noemt dit alleen zijn van de mens niet goed. M.a.w. leven in gemeenschap met andere mensen, naast een leven met God, is beter !!!

Marco Blankenburgh
Oudewater, 15-06-2001

geraadpleegde bronnen:
  • NRC handelsblad, dinsdag 1 mei 2001 ñ De beschaving moet worden gered!
  • Ds. F.J.Pop; Bijbelse woorden en hun geheim, Boekencentrum N.V., 's Gravenhage, 1951
  • De Volkskrant ñ vrijdag 23 december 2000 ñ In je eentje red je het niet, het gaat om samen leven.
  • Utrechts Nieuwsblad ñ zaterdag 23 september 2000 ñ Is dit alles?
  • internet:
    www.stopdeuitverkoop.nl
    www.tgl.be/discus/reactie4-1-1-1.htm
    www.klaasdeboer
    www.vlaamsechristendemocraten

    A) Menselijke zekerheid vergroten
    1) door precies die rechten te ontwikkelen die meer zekerheid bieden
    2) door meer te personaliseren in plaats van te individualiseren
    3)door steeds alle middelen voor menselijke ontplooiing prioriteit te geven
    B) Verbondenheid stimuleren
    1) investeren in sociaal kapitaal
    2) een democratie van verbondenheid
    3) een duurzame menselijke samenleving
    C) Een nieuwe houding
    Deze indeling laat al zien dat het zeker de moeite waard is deze site te bezoeken.

     

    Definitie:
    Het individualisme kenmerkt zich als de leer, die de rechten van het individu boven die van de gemeenschap stelt.

 

  • recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer (zoals met het terugdringen van agressieve verkoopstechnieken, waarbij mensen worden bestookt met ongevraagde reclame op basis van hun ëconsumptieprofielí)
  • recht op waarheid (zoals met een volwaardig recht van antwoord in de media)
  • recht op fysieke en psychische integriteit (zoals met een doorgedreven verkeersveiligheid en een betrouwbare voedselveiligheid en zoals in de bio- en medisch-ethische dossiers)
  • recht op integratie (zoals met kansen op aangepast onderwijs, op bestaanszekerheid, op aantrekkelijk werk, op participatie in het netwerk van sociale, culturele of religieuze verenigingen)
  • recht op schoonheid (zoals in de architectuur) en creativiteit (zowel in het wetenschappelijk, economisch als sociaal gebeuren)
  • recht op anders- en verschillend zijn (zoals met oprecht pluralisme dat onmogelijk kan samengaan met netvervaging en eenheidsdenken)
  • recht op rechtszekerheid (zoals met vergunde zonevreemde woningen die hun oorspronkelijke rechten moeten behouden; zoals met het recht op een tijdige en faire rechtsbedeling)

Het verder uitbouwen van nieuwe rechten, roept natuurlijk overeenstemmende plichten op: de rechten van de zwakste zijn de plichten van de sterkste. "

Categorie: Postmodernisme