Therapeutic Touch (TT)

THERAPEUTIC TOUCH (T.T.)

Een nieuw fenomeen doet zijn intrede in de Nederlandse ziekenhuizen: "De New Age zuster, die kan strijken". Tussen de verpleegkundige bedrijven door worden in korte sessies de zogenaamde "energieblokkades" opgeheven. PatiÎnten worden vaak ongevraagd "gevoelig aangeraakt". Met bezwerende handgebaren moet de leemte gevuld worden van een verkilde, hightech zorgcultuur, waarin de mens bijna een object geworden is. De gevolgen van deze "healing-sessies" door deze magnetiseurs in verpleegsteruniform kunnen echter nog meer desastreus zijn dan die van de "vertechniseerde zorg". In dit artikel proberen we de achtergronden van Therapeutic Touch (T.T.) te achterhalen en de verschillen duidelijk maken met de liefdevolle aanraking door Christen hulpverleners.

Dolores Krieger

De therapeutische aanraking is ontwikkeld door de verpleegkundige Dolores Krieger. Zij promoveerde op dit onderwerp aan de Universiteit van New York onder leiding van Dora Kunz, de ex-voorzitster van de Amerikaanse theosofische vereniging en auteur van vele occulte boeken. Na studie van vele bekende genezers ontwikkelden zij samen Therapeutic Touch. Zij beweerden, dat de gave van handoplegging, die volgens hen niet paranormaal is, door iedereen te leren is. Deze techniek kan gebruikt worden in verpleegtehuizen en ziekenhuizen, waar veel patiÎnten "wegkwijnen".

Na een studie van bronnen uit de oude culturen heeft Krieger geprobeerd bruggen te slaan naar de moderne wetenschap. Ze zocht bewijzen in de hematologie (leer van het bloed) en verklaringen in de quantenmechanica. Rob Nanninga, de secretaris van "Skepsis Nederland", maakt melding van tien onderzoekers in de Verenigde Staten, die geen effect van betekenis bij TT geconstateerd hebben. Onder andere de psycholoog Barry Beyerstein van de Canadese Simon Fraser Universiteit, die tijdens het wereldcongres van sceptici in juni vorig jaar in Buffalo op vernietigende wijze verslag deed van de ongeloofwaardigheid van DaniÎl Wirth, ÈÈn van de weinige onderzoekers die de effectiviteit van TT zou ondersteunen. (Trouw; 6-11-96)

Toch vindt TT een grote ingang in de hulpverleningscentra in de Verenigde Staten en wereldwijd. In 1988 werd TT gedoceerd aan meer dan 80 universiteiten door heel Amerika en in meer dan zeventig andere landen. Sinds 1992 worden in Nederland cursussen TT gegeven door het Van Praag Instituut in Utrecht. Naast het feit dat TT bestempeld kan worden tot kwakzalverij, heeft het nog een veel groter gevaar in zich: het initieert mensen in het occulte. Het laat mensen "instappen" in het krachtenveld van demonen, die vervolgens mensen aan zich binden. In sommige gevallen lijkt TT resultaat op te leveren. Dit is dan vaak, naast het placebo-effect, gebaseerd op werking van gevallen geestesmachten van demonen met alle gevolgen vandien.

Mens- en wereldbeeld

Therapeutic touch is gebaseerd op de oosterse spiritualiteit uitgaande van een primitief-magisch wereldbeeld, waarin vooral drie onbijbelse fundamenten een rol spelen:
  1. Mens en kosmos worden door een universele levensenergie doorstroomd.
  2. Ziekte ontstaat door een verstoring van het evenwicht van energie, of door storende zones of stoffen, die de vrije stroom van energie belemmeren.
  3. Genezing is het herstel van de harmonie met de kosmos (en daarmee met "god", zoals de New Age die voorstelt) Dit gebeurt door het reguleren van de stroom van levensenergie van de patiÎnt in de microkosmos.
Bij een ziek orgaan in de mens zou de energiestroom geblokkeerd, ontregeld en of verzwakt zijn. Een beoefenaar van TT probeert het energieveld te ontdekken en de energie te herschikken. Dit kon volgens Kunz het best met de handen gebeuren, omdat zich hier chakra's zouden bevinden. Een chakra is te zien als een "esoterisch transformatiehuisje". Het is een energie-centrum in het etherische (geestelijk) lichaam, dat in verbinding staat met het psychische en fysieke bewustzijn. De zeven traditionele chakra's bevinden zich op ÈÈn lijn, vanaf de kruin tot het stuitje, maar Kunz voegde twee handzame exemplaren toe: de handen. Naast het verwijderen van blokkades en herstellen van evenwicht, wordt er bij TT ook levensenergie naar de patiÎnt geleid, die de genezing zou bevorderen.

Technieken van TT

Flooranne Witzier geeft in haar eindscriptie van HGZO zes stappen aan in de techniek van TT. <
1) Centreren
De eerste en belangrijkste stap. De therapeut moet alert en vredig tegelijkertijd zijn. Dit door te focussen op een vredig beeld, wat men in gedachten oproept. De patiÎnt moet het middelpunt van de wereld zijn, anders loop je kans om van je persoonlijke energie te verliezen om emotioneel te betrokken te zijn op de uitkomst van de therapie. Je zou zelfs de negatieve energie van de patiÎnt kunnen absorberen wat tot hoofdpijn en hoge bloeddruk kan lijden! (Pearl,S and Tayar.S)
Het zou een toestand van diepe rust en ontspanning zijn door middel van meditatie, waarin je de patiÎnt tegemoet treedt.
2) Aftasten van het energieveld
De therapeut beweegt de handen op drie tot twintig centimeter afstand van de huid via het hoofd naar de voeten. Er zouden verschillen in temperatuur gevoeld kunnen worden. De therapeut moet de energievelden symmetrisch aftasten. Deze kunnen ook "leeg" aanvoelen. De handen kunnen naast elkaar of tegenover elkaar bewogen worden; dit laatste zou de polaire werking van de energiestroom versterken. Dit aftasten van het "energieveld" is het voelen van de aura. Het "aftasten" moet spontaan en soepel zijn en snel gebeuren. (15-20sec.)
3) Activeren van het energieveld
De therapeut beweegt de handen snel en krachtig, met een smerende beweging door het energieveld om de energiestroom te activeren.
4) Energieverplaatsing
De therapeut concentreert zich op het aanvoeren van energie naar het "aangedane" gebied. De therapeut handelt hierbij als een kanaal. Hierdoor verliest de therapeut volgens TT niet zijn persoonlijke energie, maar wordt zelfs het eigen energieveld ook versterkt en daardoor voelt de therapeut zich ook gerevitaliseerd.
5) Balanceren van energiestromen
Naast de aangedane gebieden, concentreert de therapeut zich ook op het egaliseren van het energieveld. De energie vloeit via de handen van de healer naar de gebieden, die voorbehandeld zijn in punt 4. (Chakra-balancing of healing)
6) Evaluatie
Dit betekent een laatste check om het energieveld van de patiÎnt te onderzoeken op ongelijkmatigheden. Het geheel van behandelen hoeft niet langer dan 10-15 minuten te duren.

Visualiseren

Gaandeweg zou zich bij hen, die getrouw mediteren, een intuÔtieve gave ontwikkelen. Krieger schrijft in haar boek, dat het proces van genezing door aanraking (touch) gepaard gaat met een exploreren van het onderbewustzijn van de ander. Ze beveelt haar studenten aan het onderbewustzijn van de patiÎnt beter af te tappen door middel van diverse technieken. (droomanalyse, mandala-tekenen, waarzeggerij door de I Ching, enz.)

Hoewel Krieger bestrijdt dat TT te maken heeft met religie zijn haar bronnen en mens- en wereldvisie duidelijk te vinden in de oosterse spiritualiteit. Naast het praktiseren van TT worden mensen ook aangemoedigd te komen tot zelftransformatie, met name door te visualiseren. J. Macrae verwoordt het in het boek: Therapeutic Touch: een praktische handleiding (Lemmiscaat Rotterdam 1996) aldus: "Bij een echte genezing worden kloven of wonden in onszelf (tussen intuÔtie en het verstand en tussen de geest en het lichaam) en die tussen onszelf en de omgeving gelijktijdig geheeld. Hierbij worden we ons bewust van onze eenheid met het "gezamenlijke leven van alles dat leeft"

Visualiseren is het vermogen om zich een aanschouwelijke voorstelling te maken van zaken "in gedachten" met het doel om deze voorstelling werkelijkheid te maken. Om bijvoorbeeld pijn weg te laten vloeien, kan men zich voorstellen dat een wolk, die de pijn bevat, door een wind wordt weggedreven. Het idee, dat men dingen kan scheppen, tot aanzijn kan roepen, maakt visualisering tot een occult instrument, in tegenstelling tot ons normale vermogen om te fantaseren.

Visualisering speelt zich af op een ander terrein, waarbij telepatisch contact gelegd wordt met machten of mensen, teneinde hun denken te sturen naar de "verhoring" van de eigen wens. Het is een sjamanistische tovertechniek, die al duizenden jaren bestaat. Zoals engelen "dienende geesten" zijn ten dienste van hen, die het heil beÎrven, kunnen tovenaars zich ook bedienen van het "heir des hemels", dat zij aanroepen. (vgl. Deut.17:3 en 2.Kon.17:21, 23) Tozer wijst erop dat we onderscheid moeten maken tussen geloven en visualiseren; die twee zijn niet gelijk. Het ÈÈn is moreel, het ander geestelijk .... "Een verstandig Christen zal zijn zekerheid niet laten afhangen van de krachten van zijn fantasie."

Healing Touch

Sinds 1993 hebben al meer dan 500 personen een cursus TT gevolgd, waarvan de helft verpleegkundigen. Er is ook al een vervolgcursus: "Healing Touch". Met 'gewone' TT leer je op een systematische manier met de aura (magnetisch veld) om te gaan. Met Healing Touch kun je ook mensen met een geestelijke blokkade helpen. Men beweert dat wonden eerder genezen, baby's rustiger worden en nog veel meer. Als iemand wordt geopereerd, wordt er niet alleen een sneetje in het fysieke lichaam gegeven, maar ook in het etherische (geestelijke) lichaam. Met een klein beetje energie kun je dat dicht "slijpen". Post-operatieve patiÎnten kun je aan de voeten "behandelen", zodat ze gemakkelijker wakker worden en minder last van de narcose zouden hebben.

Ruud van de Ven, ex-natuurarts, verzucht in zijn boek 'Van kwaal tot erger?': "Misschien komt het nog wel eens zo ver dat de ziekenhuizen een sticker, met een handje en de letters TT bij de ingang hebben." Gelukkig blijken protesten en vragen door Christenen hierover nog gunstige gevolgen te hebben. O.a. in het Radboudziekenhuis in Nijmegen, waar verschillende verpleegsters deze therapie reeds (ongevraagd) toepasten. De leiding liet, na vragen hierover van een journalist van het R.D. (26-5-97), weten dat er nu afspraken lagen, o.a. dat het patiÎnten in het ziekenhuis niet aangeboden mag worden. Toch geven woordvoerders van het Van Praag Instituut, die licenties van onderwijs van TT uitgeven, toe dat er steeds meer HBOV instellingen in TT geÔnteresseerd zijn.

Pandimensionaal Holisme

Waarschijnlijk zou Kriegers luchtstrijkerij nooit zoveel erkenning hebben gekregen, als ze niet gesteund zou zijn door de vermaarde Martha Rogers. Zij doceerde aan dezelfde universiteit een nieuw soort verpleegkunde: De Science of Unitary Human Beings. Volgens Rogers was voor verpleegkundigen astronomie net zo belangrijk als fysiologie of anatomie. De mens, de homo sapiens, zou volgens haar weldra evolueren tot homo spacialis, de ruimtemens. Rogers omschrijft de mens als een ondeelbaar vierdimensionaal energieveld, dat "in mutual process" (door wederzijdse beÔnvloeding) met het omgevingsveld een dynamisch golfpatroon vormt. Ze noemde dit pan-dimensionaal en gaf congressen over "verpleging in de ruimte".

Krieger's TT paste hier voortreffelijk in. Door het veranderde paradigma (een verandering in denken) gelooft de mens niet meer in een al-besturende God, maar door het nieuwe oosterse denken en spiritualiteit streeft de mens naar een integratie met natuur en kosmos, waarbij de mens zelf zijn leven stuurt en daarmee de kosmos mee-bestuurt. Met de intrede van de spiritualiteit en de nieuwe religie zal de individuele mens steeds meer de aandacht krijgen; daarmee wordt ieder ervaringsproces tot een geloofsbeleving en krijgt ook elk wetenschappelijk begrip een religieus karakter. (New Agehandboek: drs R. Matzken)

Onze contactarme maatschappij

TT speelt in op een grote nood in onze westerse samenleving. Woorden als individualisme, zelfverwerkelijking en zelfbeschikking zijn kenmerkend voor onze ik-gerichte cultuur. De voortschrijdende rationaliteit levert steeds meer gevoels-arme mensen op. Kinderen zoeken geen troost meer, maar gaan in een hoekje zitten huilen, omdat ze afgeleerd hebben een troostende arm of schoot op te zoeken. Het aanraken in onze individualistische, contactarme maatschappij heeft steeds meer de lading van seks, macht of dwang en steeds minder als gebaar van geborgenheid, troost en genegenheid. Wie nooit meer aangeraakt wordt, verkommert in velerlei opzicht. Daar ligt een belangrijke kern van veel problematiek: "De liefde verkilt".

De behoefte aan liefdevolle aandacht wordt niet bevredigd door de manipulerende tovertrucs van TT, die de kosmische energie denken te reguleren. Maar in werkelijkheid brengen ze de mens binnen de invloedsfeer brengen van "de mensenmoordenaar van de beginne". Liefdevol aanraken heeft niets met de TT-technieken te maken. Iedere aanraking heeft een geestelijke kwaliteit. Aanraking is een stille communicatie zonder woorden. De "kwaliteit" van de aanraking is afhankelijk van de intentie, de geest waarin deze aanraking plaats vindt. Een aanraking is ook een gevoelskwestie, waarin gevoelens lijken uitgewisseld te worden. De veelbesproken liefde van God in Zijn kinderen moet ook handen en voeten krijgen. Christus wil door de handen van de gelovigen mensen liefdevol aanraken en "lijfelijk" dichtbij zijn. Hij wil ook ons lichaam gebruiken om mensen te omarmen, omhelzen, strelen en aan te raken. Op dezelfde wijze en in dezelfde Geest, waarin Jezus de mensen, de melaatsen, de onreinen aanraakte. Iedereen kan zich in het geloof hiernaar uitstrekken, oefenen en ontwikkelen. Niet in namaak gebondenheid van TT, maar in vrijheid gedreven door de bewogenheid en liefde van de Heilige Geest.

Natuurlijk zijn er in de intimiteit van het pastoraat voorwaarden verbonden aan deze aanraking. (B.v. rekening houden met sekse, leeftijd en fijngevoeligheid) Er is veel tact nodig bij het aanraken. Er is een tijd om te omhelzen en een tijd om zich van omhelzingen te onthouden. Zo zijn er verschillende manieren van huilen. Degene, die een groot verdriet heeft en dat uit door geluidloos te huilen, zal aanraking op dat moment vaak afwijzen. Die moet de tijd en ruimte krijgen om te gaan huilen. Degene, die in luid gesnik uitbarst, wil juist wel vaak getroost worden, door een arm op de schouder of een hand op de arm. Dat huilen is dan een signaal: "Troost mij toch". Wie te vroeg aanraakt, heeft vaak geen oog of respect voor de pijn van de ander. De pijn mag niet gekleineerd worden door een arm om de schouder of een voorbarige zoen. Men heeft dan niet lang genoeg geluisterd of niet lang genoeg gezwegen.

In de Bijbel worden 'handen' vaak in verband gebracht met de kracht en macht van God. (b.v. in de Psalmen) Ook worden handen gebruikt om mensen te zegenen. Het opleggen van handen is een teken van het je geestelijk verbinden met degene waar je mee bidt. In het Oude Testament werd de"zondebok" na handoplegging in de woestijn gestuurd. Het opleggen van handen is ook een teken van zegenen. Die betekenis heeft het in het Nieuwe Testament. Daarnaast krijgt het een "kracht-element", een symbool voor de hand van God. Zo gaat dat bijvoorbeeld met zegenend bidden voor genezing (Markus 16:18) en het bevestigen van iemand in een taak. (1.Tim.4:14)

Het Nieuwe Testament geeft weinig aanleiding om te zeggen dat oplegging van handen inhoudt dat er "iets" wordt overgedragen. (zoals bij TT wel gesuggereerd wordt) De kracht van de gelovige is nimmer "iets" maar "Iemand". Theo van Weele geeft in zijn studieboek "Zegenend helpen" ook aan dat we ons niet moeten verkijken op de lichamelijke verschijnselen van de manifestatie van Gods kracht. Sommige van die verschijnselen, zoals handen, die ineens erg heet worden, trillingen en schokgolven kunnen op verschillende manieren verklaard worden. In veel gevallen is het een natuurlijke reactie op de Shalom van God, die ontspanning brengt, in de spieren een betere bloeddoorstroming en een mogelijk extra gevoel van warmte.

God mag dingen doen op zijn manier, aldus v. Weele. Teveel aandacht voor verschijnselen of het zoeken ernaar, maakt dat de Heer Jezus niet meer centraal staat. De lichamelijke manifestatie van de werking van God is een 'bijprodukt'. Laten we dat in gedachten houden. Hoewel we mensen niet te spoedig de handen moeten opleggen (1.Tim.5:22), mag handoplegging ook in onze westerse cultuur een plaats hebben. We kunnen in naam van de Here Jezus iemand zegenen of voor een specifieke nood een zegen uitspreken (uiteraard met instemming van de ander). Er is niets magisch in handoplegging; zegenen blijft plaatsvervangend werk.

Gerard Feller
juli 1997

Gebruikte literatuur:
Therapeutic touch, een kritische beschouwing' van Flooranne Witzier (scriptie HGZ, CHS Ede)
TT, een praktische handreiking' door J. Macrae Lemiscaat Rotterdam 1996.
TT in tien minuten' door Mark Traa- Trouw 6-11-96
De zuster wil strijken' door Rob Nanninga-Intermediair 22-11-1996
Lichaamstaal' Gerard Feller Promise 9 jrg nr.4
De huidige contactarme maatschappij' Gerard Feller Promise 8 jrg nr.2
Zegenend helpen' door T.J. van der Weele M.A. 1992 Harderwijk
Van kwaal tot erger?' drs. Ruud van de Ven, Buyten en Schipperheijn Amsterdam 1997
Onderste boven' dhr. J van Klinken, Reformatorisch Dagblad 26-5-97
Categorie: Magnetisme en kosmische energie