Babel in opbouw

BABEL IN OPBOUW

Het tijdperk van de machtsverschuivingen

Op de drempel van de 21ste eeuw valt de gehele machtsstructuur, die de wereld beheerste, uiteen. De belangrijkste machtsmiddelen; geweld, rijkdom en kennis komen in handen van de nieuwe machthebbers.

Vooral kennis en telematica (automatisering en informatica) zijn explosief toegenomen en zijn de belangrijkste machtsmiddelen geworden om de wereld te herstructureren. Door de (r)evolutie van computerisering, robotisering en fusering storten conventionele disciplines en machten op politiek, militair, economisch en wetenschappelijk gebied ineen en verschijnen er nieuwe "machthebbers" op het wereldtoneel. Door satellieten, electronische highway en andere netwerken komen we in onze huiskamer direct in contact met de "kennis", maar vooral ook met de "geest" van andere culturen en beschavingen.

Christelijk denken en moraal is allang geen criterium meer in de selectie en beïnvloeding van de toenemende informatiestromen. Enerzijds lijkt deze ontwikkeling de macht van het individue te vergroten; anderzijds wordt juist de macht achter deze communicatiemiddelen gebundeld en wordt het individue sterk manipuleerbaar.

Een belangrijker drijfveer dan morele waarden lijkt veel meer de commercie, de comsumptiedwang, materialisme en de aanbidding van het eigen-ik. Voor christenen zal kiezen in de overvloed van info-stromen steeds belangrijker worden, omdat ze anders overspoeld worden door de geest van deze tijd. Secularisatie, verwereldlijking, is volgens velen het grootste gevaar voor de Gemeente van Jezus Christus.

Als we deze "hyper" ontwikkelingen plaatsen in een bijbels, profetisch perspectief, dan lijkt de apocalyps dichtbij. Babel is weer in opbouw. De wereldwijde "brainwashing", het nieuwe paradigma in het denken, is op onheilspellende wijze op gang gekomen. In 2.Thes.2:9 wordt deze tijd gekenschetst als een tijd, waarin de komst van de antichrist wordt voorbereid door een wereldwijde herstructurering, een demonisering van alle machtsstructuren. Dit gaat gepaard met "allerlei krachten, tekenen en bedrieglijke wonderen".

Kennis is macht (Francis Bacon)

Van de drie genoemde machtsmiddelen: geweld, rijkdom en kennis, is laatstgenoemde macht verreweg de belangrijkste. Fysiek geweld (militair) is de minst veelzijdige bron van macht. Geld, rijkdom is daarentegen al een meer flexibeler machtsmiddel, doordat het kan belonen en bestraffen. Kennis evenwel is het veelzijdigst en meest fundamentele. De hypersnelheid van de huidige kennisrevolutie is duizelingwekkend. Het vermeerderd de waarde van de andere twee machtsmiddelen geweld en rijkdom.

De moderne gevechtsjager is een vliegende computer. De krijgsmacht maakt gebruik van gecomputeriseerde kennis, zoals "expertsystemen" bij de raketafweer. De laser-gestuurde en subsonische raketten, die ongeveer 300 meter per seconde afleggen, moeten verdedigd worden met wapensystemen, die binnen 10 milliseconden moeten reageren.

Dagelijks vermeerdert de kennis over de structuren van kennis. Daardoor ontstaan er landen met een "snelle" economie en naties met een "trage" economie. Kennis bepaalt voor een groot deel de nieuwe machtsverhoudingen en het tempo van de mondiale herstructurering, de nieuwe wereldorde. Zo is er bijvoorbeeld een verbazingwekkende verspreiding van nieuwe communicatiemiddelen. In het doolhof van de afkortingen, raak je al spoedig de weg kwijt: HDTV, ISDN, VAN, ESS, PABX, CPE, OCC, DAT, CD-I, etc. De gehele ontwikkeling is nu nog maar in het stadium van "de vuistbijl".

Alvin Toffler onderscheidt in zijn boek "De nieuwe machtselite" (Powershift) zes duidelijke kenmerken, die in de elektronische infrastructuur al zichtbaar zijn. Deze zijn: interactiviteit, mobiliteit, converteerbaarheid, onderlinge aansluitbaarheid, alomtegenwoordigheid en mondialisering. Dit bepaalt de nieuwe manier van denken en haalt "de nieuwe wereld" dichterbij. Hierdoor wordt het mogelijk door middel van ideeÎn, beelden, gegevens, informatie en kennis te manipuleren met een omvang en snelheid, die zijn weerga niet kent in de wereldgeschiedenis. De wereld wordt gereduceerd tot een beeldscherm.

Interactief

De nieuwste CD-I (compactdisk-interactief) mogelijkheden verschaffen de kijker thuis bij de televisie de mogelijkheid tot interactie met de beelden. Zo kan men bijvoorbeeld bij de CD Grolier Encyclopedia audiovisuele informatie oproepen over een opgezocht trefwoord. Tekst, animatie en beelden laten zien, hoe een automotor werkt of een DNA-molekuul in elkaar zit. De gebruiker kan dit laten bewegen en manipuleren. Men kan nu ook interactief met T.V.-spelletjes, zoals "Het rad van fortuin", thuis meedoen. De spelers sturen hun antwoord naar een centrale computer, die de scores van kijkers thuis met elkaar vergelijkt en een prijswinnaar kiest. In de nabije toekomst wordt de grote sprong in de interactiviteit verwacht: een telecomputer; interactieve televisietoestellen, die feitelijk personal computers zijn! Deze toekomstige "versmelting" van computer, televisie en video heeft grote gevolgen!

Mobiliteit

Werd de draadloze telefoon tot voor kort nog als een "macho-middel voor yuppen" gezien, nu behoort deze vinding tot de grootste groeimarkt. Voor bijna alle beroepsgroepen (verkopers, artsen, loodgieters, vertegenwoordigers, etc.) is het een productiviteitsverhogend middel geworden. De vraag naar goedkopere, altijd beschikbare communicatie is enorm. Een bedrijfsauto is tegenwoordig een mobiel kantoor geworden. De fax heeft zijn intrede in de moderne zakenauto gedaan. Sony heeft een draadloos kopieerapparaat van nog geen 1,5 kg. uitgebracht en natuurlijk is de mobiele "Lab-top", de schootcomputer, en de mobiele printer ook in opmars.

Converteerbaar

Converteerbaarheid is het vermogen om informatie van het ene medium over te zetten op een ander. Men richt zich nu vooral op het omzetten van spraaktechnieken (geluid) in gedrukte vorm. Zo is er de machine, die de diktaten van verschillende managers tegelijk opneemt en getypte brieven "uitspuwt". Grote prioriteit wordt met name gegeven aan automatische vertaalsystemen. Het nieuwe Babel wordt met rasse schreden herbouwd!

Onderlinge aansluitbaarheid

Onderlinge aansluitbaarheid op alle computernetwerken en telecommunicatiegebruikers in de gehele wereld, ongeacht land van herkomst of fabrikant. In de nabije toekomst is het misschien mogelijk, dat de mobiele-interactieve-video-stem-telecomputer kan communiceren met een IBM mainframe in Chicago of een Toshiba schootcomputer in Oudewater.

Alomtegenwoordigheid

Dit is de systematische verspreiding van het nieuwe mediasysteem over de gehele wereld en in alle lagen van de samenleving. Men zegt: hoe meer mensen op een systeem aangesloten worden, hoe waardevoller het systeem wordt. Zo waren er in de USA in 1989 2,5 miljoen faxen, die jaarlijks miljarden A4-tjes produceerden. Ieder jaar verdubbelt het aantal gebruikers. Ook in Nederland, ÈÈn van de dichtstbekabelde landen, leiden de glasvezelkabelnetwerken tot een grote toegankelijkheid in de nabije toekomst voor moderne communicatie.

Mondialisering

De nieuwe elektronische infrastructuur is mondiaal van opzet. Terwijl kapitaal elektronisch in luttele milliseconden van Tokio naar Amsterdam gesluisd wordt, zien we de mondiale invloed van veranderingen in de Amerikaanse politiek via satelliet gelijk de gehele financiÎle wereld beïnvloeden. De ontvangst van CNN per schotel in Rusland, Iran en Roemenie heeft mede tot de val van machthebbers ter plaatse geleid. De combinatie van deze zes beginselen bezorgt de aarde een "nieuw zenuwstelsel", wat enorme hoeveelheden gegevens, info, kennis kan verwerken met gigantische verwerkingssnelheden.

Secularisatie en de electronic highway

Satelliettechnologie en andere nieuwe media-instrumenten breken de nationale culturen open. Volgens satellietdeskundige Dan Goldin van T.R.W. worden satellietontvangers voor thuisgebruik op een "goede dag" verkocht voor een fractie van de huidige lage prijs. Dan zullen tientallen miljoenen kijkers in de gehele wereld buitenlandse programma's ontvangen: een Braziliaans varitée, een Nigeriaanse nieuwsuitzending, een Zuidkoreaans toneelstuk, een occulte seance uit Haiti of een Libische propaganda-uitzending. Er bestaat een steeds grotere angst voor een culturele en geestelijke ontworteling. De high-tech-samenlevingen gaan hun kennis reorganiseren. De alledaagse kennis van zaken in het bedrijfsleven en politiek wordt met de dag abstracter (digitaal). Conventionele disciplines storten ineen. Met behulp van de computer kunnen dezelfde gegevens of stukken informatie nu gemakkelijker op volkomen verschillende wijzen worden gegroepeerd of "uiteengerafeld". Daardoor kan de gebruiker hetzelfde probleem vanuit totaal verschillende invalshoeken bekijken en metakennis synthetiseren.

De audiovisuele media spreken een nieuwe taal, die de postmoderne mens aanspreekt. Volgens mevr. E.J.v.Dijk, docente massacommunicatie aan de Evangelische Hogeschool, gaan audiovisuele boodschappen meer en meer behoren tot het communicatieniveau, waarin de moderne mens leeft. Zij vormen voor steeds meer mensen hun collectieve "wereldbeeld-apparaat". De samenleving zoekt toch een "sociaal cement", een gemeenschappelijk geweten; datgene binnen een cultuur, waaraan iedereen waarde hecht (de Franse socioloog Emil Durkheim noemt het :le conscience collective).

Na de tweede wereldoorlog begon langzaam een ontzuiling en deconfessionalisering in de westerse samenleving. De eigen (christelijke) levensbeschouwing werd steeds minder een bindmiddel en de media worden steeds meer aangewend om tot een gemeenschappelijk bewustzijn van secularisatie te komen. Volgens mevr. v.Dijk verschafte vroeger de Kerk het interpretatiekader, nu hebben de individuen de vrijheid gekregen om zelf keuzes te maken uit de verschillende interpretatiekaders. De samenleving is een lappendeken van allerlei ideologische, geestelijke alternatieven geworden.

Morele liberaliteit in de postmoderne cultuur

Volgens Jerry Mander kijkt de "gemiddelde" Amerikaan per jaar naar 35.000 commercials. Een Amerikaans kind van 11 jaar is getuige geweest van 13.000 gruwelen op de televisie, waarvan 8.000 moorden. Het is inmiddels afdoende bewezen, dat er een verband bestaat tussen T.V.-geweld en de vloedgolf van criminaliteit in de Amerikaanse samenleving. Christelijke moraal is in de huidige postmoderne samenleving allang achterhaald.

Er is geen samenhangend gezaghebbend betekenissysteem meer voorhanden, geen aanvaard normatief stelsel meer. H.P. Medema zegt hierover in een artikel in 'Bijbel & Wetenschap' naar aanleiding van een dissertatie van J.C.J. Boutellier:

"De kern van de liberale postmoderne cultuur is de verwerping van ieder normatief systeem of dit nu van fundamentalistische aard is of van utilitaristische aard (Bentham: Zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen) of zelfs van metafysische aard. De menselijke soort is volgens R.M. Rorty slechts een verzameling van individuen, die op zichzelf niet anders zijn dan weefsels van verlangens en opvattingen. Er zijn geen criteria voor wat goed of slecht is." Ook de Poolse filosoof Leszek Kolakovski herkende dit probleem: "We waren gewend het communisme de schuld te geven van het verdwijnen van alle zuilen, waarop de beschaving steunt; het onderscheiden van goed en kwaad. Het lijkt echter alsof onze liberale cultuur deze zuilen nog consequenter vernietigt dan het communisme deed. De Bijbelse wetten en wetsstructuur ten leven verliest zeer snel terrein, mede door de liberale revolutie, gevoed door effecten van de mondiale communicatietechnologieÎn."

De zonde als amusement

In de vloedgolf van nieuwe satelliet T.V.stations is armoe troef. De kijkdichtheid dicteert de geldstroom; dus veel entertainment, platvoers amusement en "soap". De ziekmakende commercials kennen maar ÈÈn boodschap: consumeren! In de zogenaamde informatieve programma's is alles bespreekbaar. Onder het mom van open en vrije maatschappelijke discussie kunnen alle grenzen van goed en kwaad doorbroken worden. Andries Knevel beschrijft in zijn boek: "De wereld in huis" het ontheiligingsproces, wat het grootste gevaar van de Gemeente Gods geworden is. Er is bijna geen show, serie of film, waarin geen beelden en scenes voorkomen, die de dubbelzinnige moraal leren, die haaks op het Bijbels getuigenis staan. Echtscheiding, overspel, hoererij, dronkenschap, godslastering, manupilatie, intimidatie, moord en doodslag zijn aan de orde van de dag.

De zonde wordt als normaal gepresenteerd, als iets wat de amusementswaarde en de kijkcijfers verhoogd! Alles is mogelijk van soft erotiek tot travestietenshows; van pornografische films tot porno cd-i's, waar je interactief mee bezig kunt zijn. Uit onderzoek blijkt dat de grootste gebruikers van dating-, 06-sex- en pornolijnen zijn te vinden in de tienerleeftijd van 10-15 jaar. Daarnaast wordt deze groep "gebrainwashed" door de videoclips van MTV, MCM, en TMF. De "sexuele bevrijding", de toename van psychologisch en fysiek geweld, de exploratie van emoties en (namaak) affectiviteit en "tranentrekkershows"; alles werkt mee aan de nieuwe moraal.

Natuurlijk zit het kwaad niet in de T.V., maar in het hart van de mens (Marc.7:21). In het hart van de T.V.- bazen en programmamakers, maar ook in het hart van de T.V.- gebruikers en -bezitters. Gemakkelijk vindt dit weerklank in ons eigen hart, waarin de duivel vaak een bruggehoofd vindt. Visuele prikkels hebben een veel grotere impact op mensen dan geluid. De uitspraak van de apostel Johannes is dan juist in deze postmoderne tijd uiterst actueel: 1.Joh.2:15-16: "Heb de wereld niet lief en hetgeen in de wereld is. Indien iemand de wereld liefheeft, de liefde des Vaders is niet in hem. Want al wat in de wereld is: de begeerte des vlezes, de begeerte DER OGEN, en een hovaardig leven, is niet uit de Vader, maar uit de wereld."

De christen kan de wereld niet ontlopen (Joh17:5), maar we mogen de wereld ook niet gelijkvormig worden (Rom.12:2, Joh.17:7), maar door deel te krijgen aan Christus, worden we aan Hem gelijkvormig. Ondanks alle schandalen van evangelische "powerpredikers" zijn er in de USA zo'n 35 religieuse televisiestations. die "De Boodschap" brengen. Vaak culmineert dit in een fondswerving van een individuele prediker. Centraal staat vaak de gedachte, dat geloven de mens nu veel zegen en voorspoed brengt; het zgn. welvaarts-evangelie. Het inhoudelijke aspect van het geloof delft het onderspit door het visuele. Door alle uiterlijkheden van het visuele, gaat de wezenlijke boodschap van het dagelijkse praktische geloof ten onder. Hierdoor ontstaat een verkeerde beeldvorming, waar christenen zich mee gaan identificeren. Het evangelie vraagt om radicale keuzes van het hart en niet om lauwheid en conformisme. Bovendien ondergraaft de "electronic" church zo de werkelijke communicatie en verantwoordelijkheden binnen de plaatselijke gemeente. Gelukkig hebben we in Nederland de Evangelische Omroep, die zeer informatieve en getuigende programma's maakt, maar ook hier is de "Bijbelse" vinger aan de pols bijzonder nodig. Temeer daar ook hier de kijkcijfers door toenemende secularisering en commercialisering onder spanning komen te staan.

De boom van kennis

De boom is het beeld van alle ontwikkeling. Eerst is er de stevige stam, waarin alle kracht gebundeld is; dan de uitbreiding in de takken. De boom wordt groter in ruimte en tijd, maar ook zwakker en eerst als de bladeren gaan vallen, komt de vrucht. We zien in de boom een veelheid in ontwikkeling, een explosie van veelheid zelfs, tegen het einde der tijd, waarin de afval komt. Het steeds groter worden, gaat gepaard met steeds zwakker worden.

De boom, die voortdurend vrucht draagt (Openb.22:2), is de Levensboom in Eden. In de Levensboom is alles ÈÈn. Kenmerkend aan deze boom is niet het 'worden', maar het 'zijn'. Als de mens van deze boom eet, heeft hij het doel al bereikt, want het doel is inherent aan de boom. Deze boom is Christus, waarin de hemelse wandel van de ware gelovigen te vinden is, in een paradoxale toestand van groeien naar het doel en toch reeds op zijn bestemming zijn.

Voort stond er in de hof de boom der kennis. Wie er van eet, in ongehoorzaamheid aan God, treedt buiten de gemeenschap met God, buiten de gebondenheid van de schepping aan God. Hij gaat de schepping buiten God om verzelfstandigen en tot afgod maken. De mens gaat de boom verder ontwikkelen in tijd en ruimte, want daartoe dwingt deze boom ook, maar dan VAN GOD AFWAARTS. De kennis vermenigvuldigt zich eindeloos, als God niet als "Spelbreker" optreedt. De kennis leidt tot een volledige chaos, een geestelijke entropie; de menselijke macht bezwijkt steeds weer aan de zedelijke onmacht, de verworvenheden van de macht te hanteren. Had de mens daarentegen van de Levensboom gegeten, dan zou de veelheid, waarin hij nu verloren gaat, in de eenheid gebleven zijn.

Hij moest daarbij evenwel een ding onvoorwaardelijk aanvaarden: n.l. dat zijn eigen kennis er helemaal niet op aan kwam; dat hij op gezag en voorkennis een "bovenkennis" moest aanvaarden; dus absolute, onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan God. Hij hoefde zich dan niet meer te ontwikkelen, want deze Levensboom is reeds vrucht. De mens bezweek echter voor de verleiding zËlf het doel te verwezenlijken. Hij wilde zelf de maat der wereld zijn en kennis vergaren. Hij besefte niet dat hij zich daardoor los zou maken van zijn oorsprong om zelf de god der ontwikkeling te worden. Hij spiegelt zich daarbij aan de evolutie-theorie, nauwelijks beseffend dat hij ook die theorie heeft uitgevonden om te bewijzen, wat nog bewezen moet worden.

"Global village"

De boom van kennis is inmiddels monstrueus tot ontwikkeling gekomen (zie inleiding). God wordt in dit proces "Spelbreker". Hij sneed voor Adam de weg naar de Levensboom af, opdat de mens zal ervaren dat een weg en ontwikkeling van zijn Schepper af, tot de dood leidt. Bij de bouw van de stad Babel (Gen.11:1-9) spraken de mensen ook ÈÈn taal; een benijdenswaardige communicatie, vergelijkbaar met de ontwikkelingen in deze tijd. Door deze moderne ontwikkelingen wordt de wereld steeds "kleiner". Men spreekt in deze tijd wel van "Global village", omdat de wereld gereduceerd is tot een stad. Global village heeft alles in zich van Babel. EÈn taal, ÈÈn doel. Naarmate de kennis en de mogelijkheden van de mens toenemen, en hij de wereld meent in wetenschappelijke termen te kunnen verklaren en beheersen, wijkt de behoefte aan een zingevende, ingrijpende en verzorgende God.

Dit is de grondslag van de moderne secularisatie en progressiviteit; de vrucht van het eten van de boom van kennis. De mens is nu als God, kennende goed en kwaad en hij verbindt deze twee polen tot ÈÈn, terwijl God herscheppend wil scheiden, dat wat goed en dat wat kwaad is. De grote hoererij is de ÈÈnmaking van goed en kwaad. De verwerping van de absolute tegenstelling tussen die twee. De mensen, die zich een naam wilden maken, waren tot alles in staat, wat ze zich voorgenomen hadden (Gen 11:6). Wat humanist, evolutionist en occultist echter niet zien, is dat de perfecte beheersing van de kennis leidt tot een geweldige schaalvergroting van de mens en wereld in onverloste toestand. God verhindert zulke uiterste experimenten en daarom verijdelde Hij de torenbouw van Babel. Maar ook alle "prototypes" van Babel-bouwsels, die de hemel wilden veroveren (zondvloed, oordelen, apocalyps). Zelfs de moderne mensenmakers (naar welk beeld?), die een duizelingwekkende hoge toren bouwen met genetica, kunstmatige intelligentie en cybernetica beseffen niet, dat God weldra zal ingrijpen!

Ook het laatste Babel, global village, zal verwoest worden binnen korte tijd (Op.18:19). De nood en het lijden, als gevolg van de vruchten van de boom van kennis, een ontwikkeling van God af, roepen als reactie een steeds groter verlangen op het verloren paradijs te herwinnen. In Jezus Christus werd de Levensboom weer opgericht en wie daarvan eet, wie zich door genade met Hem verenigt, geniet de bovenwereldlijke kennis, omdat hij dan met God zelf communiceert en terugkeert tot de God, in Wie ALLE kennis is!

Het nieuwe Jeruzalem

Een nieuwe wereldorde, een nieuwe wereldregering, een nieuwe wereldreligie en een nieuwe wereldheerser. De concentratie van menselijke macht, opgezweept door demonen, een volk zonder God. In de torenbouw van het oude Babel zien we een beeld van het supermoderne, hyperbole, nieuwe wereldcentrum van macht en kennis, dat apocalyptisch het Nieuwe Babylon, de grote hoer genoemd kan worden. In het nieuwe Babel wordt de theologie op grote schaal dienstbaar gemaakt aan de afgoderij van de supermens. De mens wil zich een grote naam maken; de God van het geloof is allang doodverklaard, en de afgoden vermenigvuldigen zich.

Enerzijds is er de aanbidding van het materiële, de cultus van het lichamelijke, de cultus van de sex; anderzijds het occultisme in alle vormen, vergezeld door drugs om zogenaamde godservaringen te hebben. De ziel is uit het lichaam gerukt en genotzucht, gemakzucht, bloedstorting op huiveringwekkende schaal, abortus aan de lopende band, in- en verkoop van mensenzielen, dit alles wordt opgestuwd tot de ongekende hoogte van de "nieuwe" toren van Babel.

Tegenover de herrijzenis van Babel zal de Godsstad eens ook op de aarde verrijzen. Tegen de valse eenheid en afgoderij van Babel zal de ware eenheid van de theocratie gesteld worden. In plaats van de natuurlijke selectie in de evolutietheorie, stelt zij een verkiezende selectie. De tarwe wordt in de Goddelijke schuren geborgen en het onkruid verbrand. De maatstaf is het geloof in Jezus Christus, waarin de vrijheid van keuze is opgegaan in de vrijheid van gehoorzaamheid.

Global village, het nieuwe Babel, zal plaats moeten maken voor het nieuwe Jeruzalem, de uit de hemel nederdalende stad Gods, niet met mensenhanden gemaakt. Deze immense stad heeft de vorm van een kubus, met een ribbe zo lang als van hier tot Moskou, met een perfecte communicatie in de Heilige Geest. (Zie naar de "mogelijkheden" van het opstandingslichaam van de Here Jezus) De bouwstoffen worden in Openbaring beschreven als van diamant, parels, edelgesteente en zuiver goud. (vgl. 1.Kor.3:12) Het fundament is het offer van Christus, Hij is tegelijkertijd de architect; de wedergeboren gelovigen zijn de "levende stenen". Luister naar het Woord van God:

Openb.3:12,13: "Wie overwint (gelooft), hem zal Ik maken tot een zuil in de tempel mijns Gods en hij zal niet meer daaruit gaan; en Ik zal op hem schrijven de naam mijns Gods en de naam van de stad mijns Gods, het nieuwe Jeruzalem, dat uit de hemel nederdaalt van mijn God, en mijn nieuwe naam. Wie een oor heeft, die hore, wat de Geest tot de gemeenten zegt."
Gerard Feller
oktober 1995
Gebruikte literatuur:
Huib Verwey - De boom der kennis (fragmenten) - Buyten & Schipperheijn - Amsterdam 1974
Alvin Toffler - De nieuwe machtselite - Veen uitg.Utrecht 1990
Alvin Toffler - Met vooruitziende blik - Veen uitg. Utrecht 1984
Alvin Toffler - De nieuwe krijgselite - Contact Amsterdam 1994
John Naisbitt - Megatrends 2000 - Spectrum Utrecht 1990
Jaap Spaans - Christenen en hun communicatie - Moria Hilversum 1994
Andries Knevel - De wereld in huis - Kok/Voorhoeve Kampen 1993
M. Muggeridge - Christ and the media - London 1977
VincenzaLa Porta - Bijbel & Wetenschap - de elektronische kerk - okt. '93
H.P. Medema - Bijbel & Wetenschap - Op zoek naar morele normen in een postmoderne cultuur - mei 1994
Mevr. drs. E.J. van Dijk - Bijbel & Wetenschap - Het mediagesprek in de kerk? - mei 1993
Categorie: Techniek en occultisme