Van Rudolf Steiner tot Jezus Christus

VAN RUDOLF STEINER TOT JEZUS CHRISTUS

Dit interview is een optekening van het getuigenis van Wim en Maria van Nes, die hun hele leven op zoek zijn geweest naar de ware bronnen van kennis. Twintig jaar lang dachten ze deze gevonden te hebben in de gnostiek van de antroposofie van Rudolf Steiner. Deze kennis bleek niet de Bijbelse wijsheid te zijn, die rein en vol van goede vruchten is, maar deze bron is duivels en zelfzuchtig. Uiteindelijk kwamen ze, zoals een hert dat naar water verlangt, bij de werkelijke bron des Levens, Jezus Christus, in wie al de schatten der wijsheid en kennis verborgen zijn.

Eindhoven 1933

Wim: "Ik zat in mijn jeugd op een rooms-katholieke lagere school en later op een katholieke middelbare school. We hadden broeders als leerkrachten, die zorgden ervoor dat je iedere dag naar de kerk ging. Dat was in die tijd mogelijk. Je kreeg iedere maand een vierkante kaart en daar stonden nummers op van 1 tot 31. Die moest je iedere dag meenemen naar de kerk. Er stond een broeder achter in de kerk, bij de wijwaterbak, met een kniptang en die gaf dan een knip in de kaart. Als je aan het eind van de maand die kaart kon laten zien met al die knippen erin, mocht je op je vrije woensdagmiddag naar een missiefilm gaan kijken. Dan zag je de negertjes met het zilverpapier spelen, dat je gespaard had. Dat was voor mij toen het katholieke leven.

Wat betreft mijn beroepsleven; ik wilde eerst leraar wiskunde worden. Toen ik vrij ver met mijn studie gevorderd was, dacht ik, 'het is toch niets voor mij om voor de klas te gaan staan. Dat red ik niet, met orde houden en boos worden'. Toen ben ik overgestapt op levensberekenende wiskunde, dat is het beroep van actuaris, toegepaste wiskunde op verzekeringsgebied, met kans berekening etc. Zo ben ik in de verzekeringswereld terecht gekomen.

Rond mijn 40e jaar ben ik in contact gekomen met antroposofie. Dat was in de tijd dat ik vegetarisch wilde gaan eten. Ik kwam je in een reformwinkel terecht. Daar lagen folders van lezingen van de antroposofische vereniging. Dat is de start geweest. Eerst heb ik openbare bijeenkomsten bijgewoond op de zondagmorgen, daar kwam de intelligentsia. Deze ochtenden waren wat minder besloten. Al vrij snel heb ik me daar bij aangesloten en ben zo'n jaar of twintig lid geweest van de antroposofische vereniging.

Toen ik Maria leerde kennen, mijn tweede vrouw, wilde ik haar dat niet opdringen, dus ik vertelde daar niets over. Maar Maria merkte wel aan mij, dat ik ergens mee bezig was, ze vroeg daar ook regelmatig naar. En elke keer als ze dat vroeg vertelde ik haar steeds een klein beetje. Er is geen geheimhouding, dus ik vertelde haar mijn levensbeschouwing, die ik toen belangrijk vond. Hoe het verder zou moeten, dan wist ik allemaal niet. Maar op alle vragen die Maria stelde, gaf ik antwoorden vanuit de antroposofie, vanuit de leer van Rudolf Steiner. Maria was net een droge spons, die dat allemaal opzoog. Kort daarna is Maria ook lid geworden."

Den Haag 1944

Maria: "Ik ben geboren in de hongerwinter. Ik mocht toen iets langer in het ziekenhuis blijven, want daar was het nog iets beter dan thuis. Ik ben altijd in Den Haag blijven wonen. Als ik terugkijk op lagere, maar vooral middelbare school, dan ben ik eigenlijk al sinds die tijd zoekende naar antwoorden op vragen zoals: Waarom zijn we hier, waar komen we vandaan, wat doen we hier, waar gaan we naar toe. Ik heb heel veel boeken gelezen, biografieÎn van kunstenaars en filosofen, ook filosofische stromingen. Ik ben er toen niet in de praktijk mee bezig geweest, maar ik heb het wel gelezen. Ik merkte dat ik in mijn zeer directe omgeving, het gezin, de klas op school, voor mijn gevoel daar onvoldoende over kon spreken. Met klasgenoten ook niet. We waren thuis met vader, moeder, en twee jongere broertjes een praktiserend katholiek gezin.

Op al mijn vragen had ik dus geen antwoorden gevonden, maar dat dacht ik nu wel te vinden via datgene, waarmee Wim zich bezighield. Ik zag wel aan hem, dat het je leven verrijkte. Ik dacht toen dat er op allerlei levensvragen een antwoord werd gegeven. Dus ik ging ook naar de vereniging toe. In het begin als bezoekster, maar ik ben toch redelijk snel al lid geworden. Dan kun je allerlei lezingen volgen, je kunt naar de ledenvergadering ÈÈn keer per week, allerlei andere bijeenkomsten bezoeken, talloze boeken lezen, enz.

Belangrijke onderdelen in de antroposofie zijn reÔncarnatie en karma. Je denkt daardoor antwoorden te vinden op de vragen, waar ik het net over had. Waarom is het naar menselijke maatstaven zo oneerlijk verdeeld in de wereld? De ÈÈn heel rijk, de ander heel arm; de ÈÈn gezond, de ander juist niet. Ik ben er zo'n 13 jaar mee bezig geweest, voordat we de antroposofie gezamenlijk vaarwel hebben gezegd."

Antroposofische christologie

Rudolf Steiner

Wim: "Wat me deed besluiten om me in de antroposofie te storten, was het lezen van een biografie van Rudolf Steiner. In dat boek stonden verschillende hoofdstukken over onderwerpen, waar Rudolf Steiner zich mee bezig heeft gehouden. EÈn van die onderwerpen was de christologie. Daarin las ik over het mysterie van Golgotha. Daar wordt Christus beschreven als het grote zonnewezen, dat naar de aarde gekomen is en op Golgotha gestorven is. Toen het bloed van Christus van het kruis op de aarde liep, op dat moment, volgens die visie, was de basis gelegd voor de hereniging van de zon en de aarde. Dat is in de visie van Rudolf Steiner de toekomstige ontwikkeling, dat de zon zich weer met de aarde zal verenigen. Rudolf Steiner zegt dat hij in de geestelijke wereld heeft geschouwd van ver voor de schepping tot ver na het nieuwe Jeruzalem. Wat mij toen erg aansprak was de leer van Golgotha. Misschien vanwege mijn katholieke achtergrond. Maar ook begrippen zoals karma en reÔncarnatie, waardoor je vele vragen beantwoord kreeg.

Een belangrijk aspect van de antroposofie is dat je een scholingsweg moet gaan. Die scholingsweg houdt dan bepaalde oefeningen in. Als je die goed zou volbrengen, zou je net zoals Rudolf Steiner, in de geestelijke wereld kunnen schouwen. Niet met je fysieke ogen, maar met welk ander (geestelijk) orgaan dan ook. Zo ver ben ik nooit gekomen. Rudolf Steiner zei altijd: de tijd van geloven is voorbij. We leven nu in een cultuurtijdperk, waarin het geloven vervangen wordt door het weten. De antroposofie is dan ook een geesteswetenschap. Gezien ook mijn belangstelling voor wiskunde trok dat mij wel aan. In tegenstelling tot "Dat domme geloof van die oude vrouwtjes, die in de kerk zitten".

Mij trok de logica. Door oefeningen zou je in de geestelijke wereld kunnen gaan schouwen. Dat is, voor zover mij bekend, sinds zijn dood in 1925 nog nooit iemand gelukt. Door die oefeningen, misschien dat ik het nooit goed gedaan heb, ben ik nooit een stap verder gekomen. Ik heb een beetje aan "bergsport" gedaan. Ik vergelijk het schouwen in de geestelijke wereld met het beklimmen van de Himalaya. 20 jaar lang heb ik op die stoel gezeten om de veters van mijn bergschoenen vast te maken en ik ben nog nooit verder gekomen. Gelukkig maar ook in zekere zin.

Het Christuswezen staat centraal bij de antroposofie, maar dat is niet de Christus, zoals we die nu kennen vanuit de Bijbel. Het is een abstract zonnewezen; je kan er gevoelens van ontzag voor hebben, maar geen echte relatie, geen contact, het is heel afstandelijk"

De christengemeenschap

"Steiner heeft twee wegen opengelegd. Enerzijds de antroposofie en anderzijds de christengemeenschap. Het verschil is: in de antroposofie beweeg je je als mens vanaf de aarde naar de geestelijke wereld; in de diensten van de christengemeenschap komt de geestelijke wereld van boven naar beneden. Maar heel zelden kwam je mensen tegen die beide wegen bewandelden. Ze waren er echter wel. De diensten, ze noemen dat de cultus, hadden het karakter van een mis, zoals de katholieken die kennen. De priester staat in gewaden voor zo'n altaar met z'n rug naar het publiek. Hij leest ook standaardteksten. Het gaat zoals Steiner dat heeft opgeschreven. Het geheel heeft iets doods, haast iets sinisters. De naam van de dienst is ook mensen-wijdings-dienst.

Zelf ben ik daar niet zo vaak naar toe geweest. Het zei mij weinig. In zo'n dienst is het ook muisstil; je kon een speld horen vallen. Iedereen zat heel onbeweeglijk. Zo'n christengemeenschap heeft ook heel sterk het gevoel van iets sektarisch. Veel meer dan de antroposofische vereniging, omdat die ook door zijn werkgebieden onderwijs, landbouw, geneeskunde, kunstzinnige richtingen vrij breed in de wereld georiÎnteerd is. Daarom heeft het niets van sektarisme. In Nederland zijn er zo'n 5000 leden, maar door de werkgebieden van de antroposofie zijn er 50 tot 60 duizend mensen bij betrokken."

Contactarm

"Ik ben iedere maandagavond 20 jaar lang naar de lezingen gegaan, waar uit de werken van Rudolf Steiner lezingen werden gehouden. De ene keer heel spectaculair, een andere keer wat minder. Het moet een enorm veelzijdig man zijn geweest, die in feite wetenschappelijk werd aanbeden. Het was niet verboden materiaal van andere schrijvers te lezen, maar het kwam eenvoudigweg niet in je op iets anders te zoeken. De antroposofie was van Steiner. Hij was er de grondlegger van. De Bijbel speelt maar een hele kleine rol, in de marge. Er werd eigenlijk nooit in gelezen, behalve in de cultus van de christen gemeenschap.

Maar in de wetenschappelijke richting wordt het niet gehanteerd. De Bijbel wordt ook niet ontkent. Ze hebben ook een eigen vertaling van het Nieuwe Testament. Daar worden nauwelijks teksten geciteerd, in tegenstelling met de geschriften van Rudolf Steiner. De mensen zijn vrij contactarm, en begroeten elkaar zelfs op straat niet eens. Later toen we deels in de evangelische gemeente en in het begin ook nog op de antroposofische bijeenkomsten bijwoonden, zagen we pas de verschillen in vrucht van de leer."

Gezondheid

"Vanaf 1987 ging ik een beetje sukkelen met mijn gezondheid. We hadden natuurlijk een antroposofische huisarts met al zijn specifieke medicijnen. Dat hielp allemaal maar niets. Maar door deze man werd je al gauw op het spoor van paranormale geneeswijzen gebracht. Een greep uit deze dwaalwegen: acupunctuur, astrologie, bach-bloesem remedies, magnetisme, iriscopie, homeopathie, pendelen, piramidekrachten, edelsteentherapie, elektroacupunktuur, yoga, voetreflextherapie, Touch for health en nog veel meer!

Via deze therapieÎn kwamen we in aanraking met allerlei paranormale genezers, sommigen werkten met de zogenaamde Christuskracht, andere helderzienden wilden ons bewust maken van geleidegeesten. We hebben een vermogen uitgegeven in onze zoektocht naar gezondheid en geluk. We zijn met zoveel bezig geweest, actief en passief. Maar ik zie het echt als bewaring van God, dat we niet nog verder zijn gegaan; niet een bepaalde grens zijn gepasseerd, dat we nog meer in de macht zijn geraakt van de duivelse machten en krachten."

Karma

"Wat me toch wel parten heeft gespeeld is de leer van de reÔncarnatie. Alles wat je hier doet heeft effect op je volgende leven. Om een voorbeeld te noemen. Stel dat we ruzie krijgen en ik geef je een flinke klap in je gezicht. Op het moment dat ik dat doe, geeft dat voldoening. Maar ook weet je dat dat gevolgen heeft. Dat heeft consequenties na je dood. In de periode n· je dood en vÛÛr je volgende leven wordt je daarmee geconfronteerd. En er ontwaakt dan een behoefte dat in orde te brengen. In een volgend leven komen we elkaar weer tegen, maar dan in een heel andere verhouding en dan heb ik iets met jou goed te maken. Dus bij alles wat zich voordeed in je leven wist je, dat krijg ik nog wel een keer op mijn boterham. Daar dacht je regelmatig over na.

De leer van de reÔncarnatie, samenhangend met de karma, is heel essentieel in de antroposofie. Je kon nu wel iets goedmaken, maar het echte leed wat je een ander aangedaan had, ervaar je in de periode tussen je dood en het volgende leven. Vergelijk het met het "vagevuur" bij de rooms-katholieken.

Het begrip 'vergeving' heb ik nooit echt goed heb kunnen begrijpen. Men gaat er wel van uit dat het offer van Christus grote betekenis heeft gehad, maar dan maken ze een onderscheid tussen het subjectieve kwaad en het objectieve kwaad. En het subjectieve kwaad zou door het offer op Golgotha vergeven zijn, maar het objectieve kwaad, wat gewoon geschied is, heeft zijn doorwerking.

Verder op zoek

"Toch blijkt ook dat we behoefte hadden aan iets dat diepgravender was. We gingen naar verschillende kerken toe. Zo kwamen we eigenlijk voor het eerst pas echt in aanraking met de bijbel. Dat was voor ons gewoon een openbaring.

We zijn op onze speurtochten in verschillende katholieke kloosters geweest. Voor een midweek of een lang weekend. Je krijgt dan een eigen kamer. Je doet mee met alle bijeenkomsten. Daar gaat een eindeloze rust van uit, wat ook z'n bekoring heeft."

"Dan komt eigenlijk het belangrijkste. Er zijn een aantal data in je leven die je nooit zal vergeten. 20 maart 1994 zijn we voor het eerst in ons leven in een pinkstergemeente in Den Haag naar binnen gestapt. Min of meer uit nieuwsgierigheid. We hadden al zo veel kerkrichtingen gehad. Maar nu voor het eerst zo'n dienst meegemaakt. Je weet niet wat je gebeurd. Zowel de bijeenkomst als de preek. Vooral de preek, want zoiets hadden we nog nooit gehoord. Zo ontzettend goed.

Als ik eerlijk mag zijn, we schaamden ons geloof ik een beetje voor elkaar om te zeggen: wat was het fijn. In de antroposofie is alles zo hoogdravend, het zit allemaal in je kop. Deze mensen waren uitbundig, echt blij. We werden aangesproken toen we binnen kwamen en als we weggingen. Ik had zo'n gevoel: "vinden wij dat nou leuk?!!. Mag ik dit wel mooi vinden. Hoe kan dat nou, dat wij dit goed vinden?".

Maar de zondag daarop zijn we toch weer gegaan, en weer gegaan en weer en weer. Geleidelijk aan kreeg ik het idee - er was ook eens een preek gehouden over allerlei occulte bewegingen - dat de antroposofie in zijn optiek daar ook onder valt. Toen had ik de gedachte: 'het kan eigenlijk niet samen blijven gaan'. Want we gingen iedere maandagavond nog steeds naar de antroposofische vereniging. Op een gegeven moment had ik voor mezelf besloten: 'het is voor mijn eigen verantwoording dat ik beide wegen bewandel'. Maar ik vond het steeds gekker worden, dat je wist dat in beide richtingen de andere richting niet geaccepteerd zou worden. Niet dat dat ter sprake kwam, maar dat wist je gewoon. Dat hebben we vrij lange tijd zo laten sudderen.

Toen kregen we een folder van een klooster in Oorschot. Ze hadden een weekend van de katholieke charismatische beweging. Omdat we van huis uit katholiek waren en het ook een beetje pinksterrichting was, zeiden we tegen elkaar: zullen we eens kijken wat die katholieken daar van gemaakt hebben. We hebben ons ingeschreven, 26 + 27 november 1994. We waren in het klooster en hadden ieder een eigen kamer, dat is dan gebruikelijk. Ik heb al eerder verteld dat ik een verslaving heb en dat is veel lezen. Er was daar ook een kleine boekentafel, daar lagen een stuk of vijftien boeken. Tijdens elke koffiepauze liep ik daar even langs. Gelukkig lag er niets bij, want ik had nog zo veel te lezen. Soms werden de boeken gewisseld."

Bij de Bron

"De allerlaatste middag, de laatste pauze toch nog maar weer even langs de tafel gelopen en ineens lag dit boek daar. "Van Rudolf Steiner tot Jezus Christus - mijn uiteenzetting van de antroposofie". Dat boek dat lag daar voor f 15,-. Ik dacht: hoe is het mogelijk dat dat boek daar nu ligt. Onze achtergrond was op die dagen helemaal niet ter sprake gekomen. Direct dat boek gekocht en ik begon te lezen. Eerst had ik wat bedenkingen. Christiane Gratenau beschrijft daar hoe ze zich veel verder had begeven in de antroposofie dan wij. Ze heeft daarin heel veel meegemaakt en beschrijft haar weg, hoe ze afstand neemt van de antroposofie en in evangelische/pinksterkringen terecht is gekomen. Dat er voor haar een totaal nieuwe wereld opengaat.

Ik lees een citaat uit haar boek: 'Jezus zegt: "Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven." Als dat klopt kunnen weg, waarheid en leven niet ergens anders liggen, niet in het boeddhisme, niet in de islam, niet in de TM, niet in het communisme en ook niet in de antroposofie. Ik geloof Hem, en daarmee voel ik me nu werkelijk zeker en geborgen, eindelijk weet ik waar het heen gaat.'

Dat is zo'n wonder. Ten eerste dat wij vanuit onze katholieke achtergrond uit nieuwsgierigheid naar dat weekend zijn gegaan. Dan op de valreep ligt dat boek daar. En dan kom je tot de conclusie: het kan inderdaad niet samengaan. Daarin zie je de hand van een liefhebbend God. Een geduldig God, die al die jaren op ons gewacht heeft totdat we bereid waren het getuigenis van Jezus Christus, die gestorven is voor de zonden van de mensheid, te aanvaarden. Thuis te komen bij een vergevend God. Ook voelde ik me daarna heel erg belazerd, bedrogen. Ik vond het altijd zo geweldig, dat de antroposofie een geesteswetenschap was. In dit boek wordt uiteengezet, en ik kan me nog voor mijn kop slaan dat ik dat zelf niet gezien heb, dat het geen wetenschap is, maar een geloof.

Rudolf Steiner zegt: 'Je hoeft niet te geloven wat ik zeg, want als je mijn scholingsweg gaat, dan kan je alles wat ik gezegd heb, natrekken. Ik realiseerde me dat alles wat je aangenomen hebt als geesteswetenschap, geloof is, dat je dit op het gezag van Steiner gelooft. Ik vind het zo ongelooflijk stom van me dat ik dat nooit eerder gezien heb, dat ik steeds verblind ben geweest.

Naar aanleiding van het lezen van dit boek, hebben Maria en ik ons lidmaatschap van de antroposofische vereniging opgezegd. Weet je wat het gekke is? Als je afstand neemt van iets, waar je 20 jaar mee bezig bent geweest, dat dat zo'n opluchting kan geven."

Wim: "Je kwam er al vrij snel achter dat er een essentieel verschil is tussen antroposofie en levend christendom." Ik ben daarna nog steeds blijven lezen, maar nu christelijke boeken, naast de bijbel, woorden van God, die een bron van Levend water in ons binnenste geven." Maria: "EÈn van de opwekkingsliederen is: Als een hert dat verlangt naar water; dat is eigenlijk een lied, dat mij op het lijf geschreven is. Jarenlang in het droge zand gebeten, en nu komen we eindelijk aan de werkelijke Bron van kennis en leven, waar we uit mogen drinken, om niet."

juni 1997

Marco Blankenburgh en Gerard Feller


Share:Del.icio.us!Facebook!Google!Live!Yahoo!

Categorie: Christelijke medische ethiek