ACCD breakthrough training

ACCD (Association for Christian Character Development )

breakthroughtraining

(Ned, Dagblad 24-3-2007)

Omgeturnd in vier dagen
Geplaatst: 23 maart 2007 19:07, laatste wijziging: 23 maart 2007 19:07
door Hugo de Bruijne
'Heb het, leef het, geef het!' Met die woorden presenteert een genootschap voor christelijke
karakterontwikkeling de breakthroughtraining. ,,Een grondige verandering van je leven'' in vier
dagen. Zo'n zeshonderd christenen lieten zich tot dusver overhalen en ondergingen de
doorbraaktraining. Na afloop kennen ze zichzelf niet terug; hun scepsis is omgeslagen in een
houding die doet denken aan discipelschap. ,,Stop met die slachtofferrol, je kunt kiezen!''.
Vorige maand zond Zembla de documentaire Gek van geluk uit. Te zien was hoe tientallen cursisten
een lang weekend meededen aan uit de Verenigde Staten overgewaaide groepstrainingen. Instituten
als Landmark en CSA laten je geloven dat je ,,alles kunt creren op het vlak van zijn''.
Dergelijke bewoordingen zijn voor veel mensen genoeg om verwachtingen te gaan koesteren en zich
te onderwerpen aan een strak regime. Nauwelijks slaap, korte pauzes, weinig drinken en haastig
eten van niet voedzame maaltijden. Op een gegeven moment zijn ze psychisch uitgewoond en leggen
ze onder druk van trainers hart en ziel bloot. ,,De wedstrijd is je leven, en die ga je
winnen.''

Zembla liet geluidsfragmenten horen van een sessie waarin mensen in kleine groepjes of
een-op-een met een trainer hun diepste emoties uiten. Er is geschreeuw, een trainer zet een
cursist onder druk (,,je hebt gelogen tegen je kinderen, je bent te veel met jezelf bezig, laat
die pijn opborrelen'') en op de achtergrond begint iemand met de zitting van een stoel te slaan.
De zaal is verduisterd.

Van alle seculiere trainingen krijg je na verloop van tijd christelijke varianten, zeggen
psychiaters, pastors en gedragsdeskundigen die voor dit artikel zijn benaderd. Daarom hoeft het
niet te verbazen dat sinds een aantal jaren de Association for Christian Character Development
(ACCD) aan de weg timmert. Ook afkomstig uit Amerika, met tot dusver alleen in Nederland een
'onderafdeling'. Na een begin met hier en daar wat plukjes cursisten, is sinds 2005 sprake van
forsere groei. Het is de bedoeling dat deelnemers in hun omgeving anderen overhalen ook
breakthrough te gaan 'doen'. Hoe meer deelnemers met een succesverhaal, hoe groter de
werfkracht.

1/7
Zembla vroeg vooral aandacht voor mensen die niet opgewassen waren tegen de trainingen en zelfs
in een psychose raakten. De christelijke variant roept niet alleen vragen op over de
psychologische manipulatie, maar ook over de theologische inhoud. Vragen die voor deelnemers
absoluut niet relevant lijken. De georganiseerde geloofsdoorbraak heeft hun leven op z'n kop
gezet. ,,Ik heb geen paniekaanvallen meer!'' En hun omgeving wrijft zich de ogen uit over hun
'nieuwe' man, vrouw of ouders: ,,Er is wat met hem gebeurd, dat kan ik niet ontkennen'', aldus
een moeder over haar getrouwde zoon. Een ander: ,,Zij leefde altijd een beetje aan de rand van
de christelijke gemeente, maar is nu hartelijk en positief.'' En: ,,Mijn man zit al de hele tijd
sinds ik terug ben te genieten van die grijns op mijn gezicht.''

jouw keuze is bepalend voor je verhouding tot god

Het is pauze voor de 39 cursisten die dit weekend naar Delden zijn gekomen voor de
breakthroughtraining. Op het terrein van het christelijk conferentiecentrum de Kroeze Danne
lopen wat mensen in tweetallen of groepjes. Het oogt er een beetje troosteloos, zoals zo vaak op
vakantieparken in wintertijd. De deelnemers hebben 450 euro betaald voor een training van
donderdag tot en met zondag. Sommigen lopen naar de zespersoonsslaapzalen waar ze de nachten
doorbrengen met andere deelnemers. Anderen hebben voor 277 euro extra een chaletje gehuurd voor
de nacht. De deelnemers verzamelen zich tegen 13.00 uur in een open gebouwtje. De echte training
vindt plaats in een onderkomen waarvan aan de buitenkant de ramen zijn afgeplakt met zwart zeil.
In de verduisterde ruimte speelt zich later die dag een tafereel af dat doet denken aan het
geluidsfragment van Zembla . Deelnemers die in het halfdonker ongeadresseerd hun diepste emoties
uitschreeuwen en woedend op een kussen slaan, trainer en hulpkrachten die paraat zijn om aan te
horen, te stimuleren en op te vangen, onrustige muziek op de achtergrond, bidders achter de
coulissen die niet alleen op dat moment, maar gedurende het hele weekend de handen vouwen voor
de mensen en Gods manifestatie afroepen. En deelnemers die daar dingen doen die ze vooraf niet
voor mogelijk hadden gehouden.

Joke Bosman uit Arnhem weet niet meer of deze therapie echt op zaterdag was. ,,Je bent zo heftig
bezig dat in je hoofd alles door elkaar loopt.'' Al meer dan een jaar had ze weerstand geboden
aan de druk van kennissen in de kerk die meenden dat break through echt wat voor haar was. ,,Ik
had er een enorme aversie tegen en dat werd alleen maar erger toen ik de basisregels onder ogen
kreeg; je wordt behandeld als een kleuter.'' Ze had problemen met gebeurtenissen in haar leven,
was bang voor God, leefde in het gareel, maar voelde zich helemaal geen christen. Ze had zonder
resultaat een jaar lang therapie gevolgd voor haar nachtelijke paniekaanvallen. ,,Als ik nu niet
2/7
ga, laat ik een kans liggen'', overwoog ze. Op donderdag ontmoette ze de andere deelnemers:
mannen, vrouwen, echtparen, alleenstaanden, jong en oud, allen met hun eigen problemen. Ze
moesten vertellen wat hun doel was - hun huwelijk redden, angst overwinnen, open worden. Aan de
hand van allerlei oefeningen leerde Joke Bosman haar vaste denkpatronen los te laten. ,,Je staat
alleen voor de groep en krijgt te horen hoe je overkomt. Het is moeilijk de waarheid te horen.
De eerste dagen bouwen ze veel irritatie op. Dan confronteren ze je met je verbitterdheid en
komt er iets op gang. Daarna leer je gaandeweg dat je in mogelijkheden kunt denken. Je hebt de
kracht om te kiezen en jouw keuze is bepalend voor je verhouding tot God. Dat heb ik als
ontzettend bevrijdend ervaren, dat het niet van mijn gevoelens afhangt.''

ik mis de strijd en het vertrouwend wachten

Is bij deze trainingen sprake van een 'terreurvrije ruimte' naar een omschrijving van de
toonaangevende pastoraal psycholoog Anthonie Verheule? Kan dat, een training die mensen met
allerlei verschillende problemen een gelijksoortig effect bezorgt?

De meeste professionals die kennisnemen van aanbod en gedachtegoed van ACCD wanen zich weer in
de sfeer van sensitivitytrainingen. ,,Het lijken de jaren zeventig wel'', zegt Izak Kole,
voormalig lid van de centrale directie van Hogeschool De Driestar in Gouda. ,,Mij valt de
optimistische mensvisie op, met 'unieke gaven', een 'uniek verleden' en 'unieke relaties'. De
gedragstherapie ontwikkelt jouw eigen mogelijkheden. God geeft de gaven en je moet Jezus'
voorbeeld navolgen om die te realiseren in je leven. Zlf maak je de verhou­­dingen met
God en mensen goed en dat kan geuit worden in aanbidding.'' Met dat laatste doelt Kole onder
meer op de slotdag, met een praisebijeenkomst waarvoor ook deelnemers van vorige
breakthrough-trainingen worden uitgenodigd om God te loven en ,,het leven te vieren''. Eenieder
doet dat op eigen manier en dat is meestal niet de wijze van uiten die voorheen paste bij de
deelnemers.

Kole mist de wezenlijke noties van zonde en genade, vloek en zegen, gerechtigheid en heiligheid.
,,Ik mis de strijd van een christen in deze wereld en ik mis het vertrouwend wachten vanuit het
geloof in Jezus Christus.''

Psychiater Hans Meissner uit Kampen ontdekte dat mensen uit het internationale
breakthroughcircuit zelf neurolingustisch programmeren (NLP) als belangrijkste bron voor hun
werk opvoeren. NLP, ruim tien jaar geleden in opmars en in opspraak, is gericht op
3/7
gedragsverandering door middel van georganiseerde subjectieve ervaringen en non-verbale
communicatie. Met een optimistische mensbeschouwing en een miskenning van de zondige
werkelijkheid. Bij NLP is de vraag of 'het werkt' fundamenteler dan de vraag naar 'waarheid'.
,,En net als bij die techniek wordt breakthrough gepresenteerd als een Haarlemmerolie die overal
goed voor is.''

Even stellig is psychiater Gerrit Glas uit Zwolle. ,,Het is echt klinkklare nonsens dat je
iemands persoonlijkheid in een paar dagen kunt afbreken en weer opbouwen. Ze zijn Jezus niet!''
De wijze waarop ACCD de breakthroughtraining presenteert, roept bij hem herkenning op ,,aan een
fout soort therapie, al twintig jaar geleden losgelaten in de wereld van de psychiatrie en
psychotherapie''. Het bleek niet mogelijk te bewijzen dat zulke 'hogedrukpanbehandelingen'
blijvend hielpen. En voor dergelijke trainingen moest men toen al aan veel meer randvoorwaarden
voldoen dan 'breakthrough' vraagt. Eerlijk gezegd ben ik bang dat deelnemers niet echt met
zichzelf in het reine komen, maar vooral een nieuw en nogal uniform 'alsof-zelf' krijgen
opgedrongen.''

Glas wijst ook op schadelijke effecten bij mensen die daarvoor gevoelig zijn. Het lijkt er
echter op dat ACCD dat risico probeert te ondervangen door van mensen die onder behandeling zijn
een 'akkoordverklaring' van hun psychotherapeut te vragen.

Een breakthroughweekend is niet alleen emotioneel belastend, het is ook hard werken.
,,Maar, benadrukt deelnemer Joke Bosman, ,,je wordt niet gedwongen, je mag bij elke
oefening kiezen of je wel of niet meedoet.

s Avonds laat eindigen de bijeenkomsten. Voor de nacht krijgen de deelnemers huiswerk mee.
,,Drie kantjes schrijven over jezelf, waarom je er bent, wat je doel is - ik weet het niet eens
meer precies. Ik was moe en dacht: ik ben gek, dat doe ik echt niet. Maar je doet het toch. Ik
heb per nacht niet meer dan twee uur geslapen. De eerste ochtend bleek dat sommigen het niet
gedaan hadden. Die werden ermee geconfronteerd dat ze hun belofte hadden verbroken. Waarom
heb je het niet gedaan? Hoezo was je moe? De training werd afgebroken. Dus schreef de
weigeraar alsnog zijn drie kantjes, met hulp van de groep. De volgende ochtend had iedereen zijn
huiswerk gedaan.

De blaadjes worden niet gelezen. Een van de deelnemers had gewoon op elk van de vragen een kort
antwoord en dat bij herhaling opgeschreven om het blaadje vol te krijgen. Het is niet gezien.

Af en toe wordt het iemand te veel. Die wil naar huis. Dan wordt hij geconfronteerd met regel 5
van de basisregels Voltooi de training. Daar komt bij dat je iemand krijgt toegewezen
4/7
voor wie je tijdens het weekend verantwoordelijk bent. ,,Als jij stopt, moet de ander ook naar
huis. Ben jij echt aan de ander toegewijd?, vragen ze je. Ja, dat heeft iets
manipulerends.

Joke Bosman zit daar achteraf niet mee: ,,Ik heb de kracht van het kunnen kiezen ontdekt; ik wil
nog wel een dag. Ik hoop dat de mensen aan mij merken hoe ik veranderd ben en dat ze daarom ook
de breakthroughtraining willen gaan volgen. Het klinkt als het getuigenis van een
deelnemer aan de Landmarktraining: ,,Je gaat vrijwillig voor een zandstraalapparaat staan. Het
is kei- en keihard, maar een geweldige ervaring.

De beloften waaronder je aan het begin van de training je handtekening zet, spelen later in het
weekend een rol. God is overvloedig in zijn beloften; dan moet jij dat ook zijn. Als je belooft
ergens op tijd te zijn, moet je je niet verschuilen achter een file. Dat is de houding van een
slachtoffer en met slachtofferschap en schermen met schuldgevoelens maakt het team korte metten.
Je moet in mogelijkheden leren denken.

er wordt gemodelleerd naar een soort ideaalmens

Corja Menken-Bekius doceert praktische theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit
in Utrecht. Ze heeft een ,,grondige hekel aan alle trainingen die pretenderen dat ze
iemands karakter kunnen veranderen. Voor verandering is tijd, geduld en zorgvuldige aandacht
voor de persoon nodig. Daarbij hoort volgens haar een vertrouwensrelatie met een begeleider.
,,Wat deze groep doet, lijkt op neurolingustisch programmeren in de flitsende Ratelbandversie.
Alsof een mens even uit elkaar kan worden genomen en opnieuw in elkaar gezet, zodat hij als
nieuw naar zichzelf en het leven kijkt.

De term breakthrough is voor haar veelzeggend: ,,Men sluit niet aan bij natuurlijke
veranderingen in het leven, negeert de natuurlijke weerstand tegen gedragsveranderingen en
probeert iemand te herprogrammeren. En het kwalijke is dat de richting al vaststaat. Er is een
soort ideaalmens gecreerd, die christelijk wordt genoemd, aan wie een aantal kenmerken wordt
toegeschreven. Het lijkt erop dat naar deze kenmerken wordt gemodelleerd.

Eigenlijk onderkennen deelnemers dat ze op een oneigenlijke manier bewerkt zijn. Ze doorzien
ook achteraf trucs, weten dat processen gestuurd werden door groepsdynamiek, onderstrepen de
psychologisch riskante elementen en geven toe dat ze gemanipuleerd zijn. Maar het resultaat mag
er zijn en wordt ook door de eigen omgeving niet betwist. Waarom kritisch zijn als deelnemers er
zelf bij staan te juichen?

Corja Menken laat haar oordeel niet afhangen van de beleving van de deelnemers. ,,Door weerstand
heen breken is ethisch gesproken een schending van de persoonlijke integriteit. De route die
wordt bewandeld is niet transparant. Dat is wel vereist in de psychotherapie, het pastoraat, de
geestelijke verzorging en de medische wereld. Een voorbeeld: een man met hartklachten wordt door
5/7
een cardioloog onderzocht. Hij heeft een defecte hartklep en de arts stelt voor die te
vervangen. Hij legt precies uit wat de hartchirurg gaat doen, wat het gevolg kan zijn voor zijn
lichamelijk en geestelijk welzijn en wat er gebeurt zonder die ingreep. De man heeft recht op
een second opinion, de ingreep zelf is het resultaat van zorgvuldig, gecontroleerd
wetenschappelijk onderzoek en staat beschreven. Mocht er iets fout gaan, dan is er een procedure
voor afhandeling van klachten. De man weet niet waaraan hij begint, maar weet voldoende om de
arts toestemming te geven dat deel van zijn lichaam binnen te gaan. Elke stap is transparant.
Dat is bij breakthrough niet het geval en daarom is het onethisch.

Het is in dat verband opvallend dat deelnemers aan de trainingen weifelen of ze wel mogen
vertellen wat er precies gebeurt. Ergens staat hen bij dat als je vooraf weet wat de training
inhoudt, deze niet meer werkt.

De meeste mensen worden niet graag gemanipuleerd, stelt Corja Menken. ,,Om dat ongemakkelijke
gevoel op te heffen, kun je boos worden (als het verkeerd heeft uitgepakt), of zeggen dat je het
niet erg vindt (als het goed heeft uitgepakt). In werkelijkheid heeft niet het manipuleren goed
uitgepakt, maar wat er ondanks dat manipuleren is gebeurd: een ontlading van gevoelens en
herkenning bij lotgenoten. En dat alles is religieus geladen, wat het extra lastig maakt
kritisch op je ervaringen terug te blikken. Misschien was het toch niet God die in hun leven
ingreep, maar een trainer die een trukendoos opentrok.

Joke Bosman heeft juist geleerd op God te vertrouwen, vertelt ze. Voor haar kwam de doorbraak
tijdens een oefening waarin ze zich heel geliefd voelde door de groep en door God. ,,En dat
ondanks alle fouten die ik maak. Dat hoor ik natuurlijk elke week vanaf de preekstoel, maar
tijdens het weekend werd het werkelijkheid. Eerst ben je koppig, dan voel je je schuldig. Maar
ze trekken je uit die slachtofferrol: vergeef de mensen die jou wat hebben aangedaan en vergeef
als laatste jezelf. Je leert daarvoor te kiezen.

tientallen gemeenteleden  arnhem volgden training

De christelijke beweging Jeugd met een Opdracht werkt samen met mensen achter de
breaktroughtrainingen. Dat doet ze in het kader van het project Paradigma Shift, een voor
christenen noodzakelijke ,,ingrijpende omslag in denken over en kijken naar de wereld, de kerk
en hun Heer. Volgens de beweging lijkt de kerk van nu namelijk ,,in niets op de
passievolle, toegewijde, vurige levenswijze van mensen in de vroege kerk.

De Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Arnhem is n van de haarden van
breakthroughdeelnemers: tientallen gemeenteleden hebben de training inmiddels gevolgd, vaak na
klemmende aansporingen van andere deelnemers (waarom wil je dat nu niet, met jouw problemen
is het echt wat voor jou). In de gemeente zit ook Gerrieke Wijma, een van de acht liaisons of
sponsors van breakthrough in Nederland. Plaatselijk predikant Jan de Haan komt niet veel mensen
6/7
tegen voor wie de training merkbaar slecht heeft uitgepakt. ,,Maar ze zijn er wel, en daar zijn
wij voor, als predikanten. Sommigen raken achteraf behoorlijk met zichzelf in de knoop. Het is
voor mij aanleiding geweest om de organisatoren te vragen of ze ook nadenken over een vervolg,
als mensen na de training terugkeren in het gewone leven.

Hij heeft reserves bij de theologische onderbouwing van de training. Het genootschap voor
christelijke karakterontwikkeling houdt belangstellenden voor dat ieder mens in zijn leven wel
eens een ervaring van Gods nabijheid heeft gekend. Die is wellicht niet als zodanig opgemerkt,
of er is achteloos mee omgegaan. Maar zulke ervaringen laten zien hoe het bedoeld is, aldus
ACCD. De Haan: ,,Dat noem ik kort Amerikaans. Het is niet verkeerd om aan te sluiten bij
herkenbare momenten in je leven. Maar om nu iedereen onder die streep door te trekken God
gaat met alle mensen een eigen weg.

Psychiater Gerrit Glas is minder behoedzaam: ,,Waarom zijn christenen zo verschrikkelijk
onkritisch als het gaat om hun gewone zielenheil? Je kunt mensen met een christelijk
sausje kennelijk alles verkopen. Het ergert me dat mensen zich grenzeloos naef in allerlei
psychopastorale avonturen storten bij niet-gekwalificeerde therapeuten. Die zijn opgeleid
bij andere therapeuten met een onduidelijke opleiding en een cursusaanbod dat helemaal op eigen
houtje wordt samengesteld, zonder controle van de beroepsgroep. De gemiddelde serieuze
psychotherapeut heeft minstens zes jaar opleiding nodig (een psychiater meer dan tien jaar) om
zelfstandig niet-complexe behandelingen te doen. Complexe behandelingen vergen extra cursussen
en opleidingen.

Maar het maakt weinig indruk op de aanbieders van breakthrough: ,,Het programma zorgt voor een
enorme sprong in de bewustwording en voor groei. Naast het directe effect biedt het een kader
voor verdere ontwikkeling; een manier van kijken en openstaan die je nog jaren na de training in
staat stelt sneller te groeien dan ju nu nog voor mogelijk houdt.

Joke Bosman was aan het einde van het weekend bijna vergeten wat de bedoeling ervan was; toen
het tijd was voor de aanbidding had ze er eerst geen zin: bah, ik ben wel klaar. ,,Maar ik was
het stukje dankbaarheid vergeten. Dat zeiden ze tegen me: nu ga je geven, meid. Het was waar,
die lofprijzing was een en al vreugde en ieder deed het op zn eigen manier.

Corja Menken-Bekius: ,,Monniken denken er een leven lang voor nodig te hebben om te groeien in
de richting waarin God hen gedacht heeft. En over dat laatste durven ze geen al te besliste
uitspraak te doen, want zij zijn God niet.
7/7

 


Share:Del.icio.us!Facebook!Google!Live!Yahoo!

Categorie: Bewustzijnsveranderende technieken en methodes